Efekt „1670”: serial napędza turystykę, wydarzenia i lokalny biznes

„1670” wyszedł poza ekran. Serialowa Adamczycha przyciągnęła do skansenu w Kolbuszowej ponad 8 tys. osób, na wrocławską Panoramę 1670 rozdano przed otwarciem przeszło 28 tys. wejściówek, a produkcja trzech sezonów stworzyła blisko 900 miejsc pracy.

Dane pokazują, jak polski serial może uruchomić turystykę ekranową i zbudować markę miejsca. Nie dowodzą jednak, że cała Polska pokochała sarmatyzm.

Serial „1670” stał się narzędziem promocji regionów i lokalnego biznesu

Sarmata Jan Paweł Adamczewski miał zostać najsłynniejszym Janem Pawłem w historii Polski. Zamiast tego rozsławił Kolbuszową. To na terenie tamtejszego Muzeum Kultury Ludowej kręcono sceny rozgrywające się w Adamczysze. W sierpniu 2025 roku, podczas wydarzenia organizowanego w ramach Podkarpackiego Szlaku Filmowego, serialową wieś odwiedziło ponad 8 tys. turystów. Według informacji przekazanych przez Netflix była to najwyższa frekwencja w historii skansenu.

To jeden z najbardziej konkretnych przykładów „efektu 1670” opisanego w raporcie przygotowanym przy premierze trzeciego sezonu. Nowe odcinki trafiły do serwisu Netflix 5 sierpnia 2026 roku. Dokument pokazuje, że oddziaływanie popularnej produkcji nie kończy się na liczbie odtworzeń. Obejmuje wydarzenia, turystykę, rynek pracy, lokalne usługi i język reklamy.

- Jako samorząd z satysfakcją obserwujemy, że serial przyczynił się do promocji Kolbuszowej i zwiększył zainteresowanie naszym regionem - ocenia Grzegorz Romaniuk, burmistrz Kolbuszowej. Jego zdaniem produkcja skierowała uwagę odbiorców na miejscową kulturę i przyrodę.

Raport nie podaje jednak porównywalnej liczby odwiedzających skansen w całym roku przed emisją serialu i po niej. Nie pozwala zatem obliczyć, o ile „1670” zwiększył regularny ruch turystyczny. Udokumentowany jest sukces konkretnego wydarzenia oraz promocyjna wartość rozpoznawalnej lokalizacji.

Turystyka filmowa zamienia plan zdjęciowy w cel podróży

Zjawisko nazywane turystyką filmową lub ekranową polega na odwiedzaniu miejsc znanych z filmu, serialu albo programu telewizyjnego. Badacze wskazują, że ekranowa opowieść może nadać lokalizacji nowe znaczenie, wpłynąć na jej wizerunek i wywołać ruch turystyczny długo po zakończeniu emisji. Skala efektu zależy jednak od popularności tytułu, dostępności miejsca oraz tego, czy lokalne instytucje potrafią przełożyć zainteresowanie widzów na trwałą ofertę.[1]

Kolbuszowa spełnia te warunki. Plan serialu powstał w istniejącym skansenie, który może przyjąć zwiedzających, a Podkarpacka Komisja Filmowa włączyła lokalizację do regionalnego szlaku. Fani dostali więc nie tylko punkt na mapie, lecz także powód i dogodny termin wizyty.

Na ekranowej turystyce korzysta szerszy krąg przedsiębiorców. Marta Kraus, kierowniczka Podkarpackiej Komisji Filmowej, mówi o wyższych obrotach lokalnych hoteli, pensjonatów, gastronomii, przewoźników, podwykonawców i rzemieślników. Jej wypowiedź potwierdza mechanizm, ale raport nie ujawnia kwot, liczby badanych firm ani okresu porównawczego. Nie można więc na tej podstawie policzyć gospodarczej wartości produkcji dla regionu.

Panorama 1670 przyciągnęła widzów z ponad 30 krajów

Drugim mierzalnym śladem popularności serialu jest Panorama 1670 we Wrocławiu. Instalacja ma 115,67 metra długości i 6 metrów wysokości. Przez 45 dni pracowało przy niej 12 malarzy. Jeszcze przed otwarciem rozdano ponad 28 tys. bezpłatnych biletów. Rezerwacje złożyli odbiorcy z przeszło 30 państw i 400 polskich miejscowości.

W tym przypadku serialowy świat został przekształcony w wydarzenie, które wymaga fizycznej obecności. Dla platformy streamingowej to sposób na przedłużenie życia tytułu poza aplikacją, a dla miasta - dodatkowy ruch odwiedzających. Liczba rozdanych wejściówek nie jest jednak równoznaczna z liczbą osób, które rzeczywiście zobaczą ekspozycję. To miara zainteresowania przed otwarciem, nie ostatecznej frekwencji.

Ile miejsc pracy stworzył serial „1670”?

Według danych producenta trzy sezony „1670” oznaczały blisko 900 miejsc pracy dla obsady i ekipy oraz dodatkowo 1600 angaży dla statystów i pracowników dorywczych. Realizacja 24 odcinków zajęła niemal 200 dni zdjęciowych.

Określenie „miejsca pracy” nie musi oznaczać 900 pełnych etatów utrzymywanych przez cały okres produkcji. W branży audiowizualnej dominują kontrakty projektowe o różnej długości. Dane dobrze opisują skalę przedsięwzięcia, lecz bez informacji o czasie zatrudnienia i wynagrodzeniach nie można przeliczyć ich na pełne roczne etaty ani oszacować wartości płac.

Korzyści rozchodzą się jednak dalej niż lista płac ekipy. Produkcja kupuje noclegi, transport, catering, materiały, wynajem obiektów i pracę specjalistów. Literatura ekonomiczna dotycząca sektora filmowego opisuje taki mechanizm jako wpływ bezpośredni i pośredni. Rzetelne obliczenie mnożnika wymaga pełnych danych o wydatkach oraz sprawdzenia, jaka część pieniędzy została w regionie.[2] Raport Netflixa takich rachunków nie przedstawia.

„Bez Andrzeja”, cytaty i tatuaże: jak serial buduje wspólny język

„Efekt 1670” ma również mniej policzalny wymiar. Piosenka „Bez Andrzeja” znalazła się na Liście Przebojów Radia Nowy Świat i utrzymała się na niej przez siedem tygodni. W mediach społecznościowych pojawiały się tatuaże z cytatami oraz wizerunkami postaci. Marki zaczęły sięgać po kontusze, stylizowany język i żarty czytelne dla widzów.

To ważne z perspektywy marketingu. Serial wytworzył zestaw symboli, które odbiorca rozpoznaje bez długiego objaśnienia: Adamczychę, spór z Andrzejem, zapatrzonego w siebie Jana Pawła i sarmacki kostium używany do komentowania współczesności. Marka korzystająca z tego kodu pożycza część emocji związanych z produkcją. Ryzykuje zarazem szybkie zużycie pomysłu. Gdy podobne odniesienia powtarza wiele firm, żart przestaje wyróżniać.

Dlaczego „1670” stało się fenomenem?

Siła serialu nie wynika z wiernego odtworzenia Rzeczypospolitej XVII wieku. „1670” jest mockumentem i satyrą. Kostium historyczny służy do opowiadania o dzisiejszych sporach, ambicjach i narodowych wyobrażeniach. Współczesny język obniża próg wejścia, a forma dokumentu pozornego pozwala bohaterom mówić wprost do kamery.

Joanna Łapińska, dyrektorka artystyczna Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, zwraca uwagę, że twórcy wzięli tematy pozornie dobrze znane - sarmatyzm oraz historię chłopską - i opowiedzieli je wbrew utrwalonym sposobom przedstawiania. Dr Joanna Orzeł, badaczka kultury szlacheckiej, przestrzega natomiast przed traktowaniem serialu jak rekonstrukcji epoki. Jej zdaniem to przede wszystkim opowieść o współczesnej Polsce w historycznym przebraniu.[3]

Ta różnica jest istotna. Popularność serialu może pobudzać zainteresowanie sarmatyzmem, lecz sama nie dowodzi historycznej wiedzy widzów ani akceptacji szlacheckiego dziedzictwa. Sformułowanie, że produkcja „rozpaliła miłość Polaków do Sarmatów”, jest hasłem promocyjnym. W udostępnionym komunikacie nie ma wyników reprezentatywnego sondażu, który mierzyłby zmianę postaw Polaków przed premierą i po niej.

Co „efekt 1670” oznacza dla marek, miast i branży filmowej?

Przypadek „1670” pokazuje trzy praktyczne mechanizmy. Po pierwsze, polska produkcja może stworzyć rozpoznawalną własność intelektualną, która żyje w muzyce, wydarzeniach i codziennym języku. Po drugie, miejsce zdjęciowe z przygotowaną ofertą dla fanów zyskuje szansę na dodatkowy ruch. Po trzecie, kosztowny serial uruchamia zamówienia dla wielu małych podmiotów poza samą branżą filmową.

Nie każdy ślad popularności jest jednak trwałym efektem gospodarczym. Bez danych o wydatkach turystów, zmianie liczby noclegów, przychodach firm i frekwencji w dłuższym okresie nie wiadomo, jak długo potrwa impuls. Najważniejszym testem dla Kolbuszowej będzie zatem nie rekord jednego dnia, lecz liczba odwiedzających po zakończeniu trzeciego sezonu.

FAQ

• Kiedy premiera trzeciego sezonu „1670”?

Trzeci sezon serialu „1670” został udostępniony w serwisie Netflix 5 sierpnia 2026 roku.

• Gdzie kręcono serialową Adamczychę?

Zdjęcia do Adamczychy realizowano między innymi w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej na Podkarpaciu. Miejsce stało się celem wyjazdów fanów serialu.

• Ilu turystów odwiedziło serialową Adamczychę?

W sierpniu 2025 roku wydarzenie w skansenie w Kolbuszowej przyciągnęło ponad 8 tys. osób. Według materiału Netflixa była to najwyższa frekwencja w historii obiektu. Liczba dotyczy konkretnego wydarzenia, a nie całorocznego ruchu.

• Ile osób pracowało przy „1670”?

Producent podaje, że realizacja trzech sezonów stworzyła blisko 900 miejsc pracy dla obsady i ekipy oraz 1600 angaży dla statystów i pracowników dorywczych. Raport nie przelicza tych kontraktów na pełne roczne etaty.

• Czym jest turystyka filmowa?

To podróżowanie do miejsc pokazanych w filmach i serialach albo związanych z ich produkcją. Ekranowa popularność może zwiększyć rozpoznawalność lokalizacji, ale trwały efekt zależy od dostępności atrakcji, promocji i lokalnej infrastruktury.

• Czy „1670” jest serialem historycznym?

Akcja rozgrywa się w realiach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej, jednak produkcja jest satyrycznym mockumentem, a nie rekonstrukcją historyczną. Łączy elementy epoki ze współczesnym językiem i problemami.

 

 

 

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"