Cyberprzestępcy wykorzystali reklamy na Facebooku i oficjalny sklep Google Play do rozpowszechniania złośliwego oprogramowania. CERT Polska powiązał 852 reklamy na platformach Mety z 17 aplikacjami na Androida.
Zainstalowane programy mogły uruchamiać płatne usługi SMS Premium i doliczać opłaty do rachunków telefonicznych, nawet bez świadomego udziału użytkownika. W jednym z analizowanych przypadków jednorazowa opłata wynosiła 30,75 zł, w innym subskrypcja kosztowała 17 zł co siedem dni.
Reklama na Facebooku ostrzegała przed problemem z PDF. Prowadziła do komunikatora
Wszystko zaczynało się od zwykłej reklamy. Użytkownik Facebooka widział ostrzeżenie, że aplikacja do otwierania dokumentów PDF straciła ważność i wymaga aktualizacji. Kliknięcie odsyłało go do Google Play, gdzie mógł zainstalować program Messenger Pro.
Aplikacja nie służyła jednak do obsługi plików PDF. Była komunikatorem SMS, który oprócz widocznych funkcji zawierał ukryty mechanizm umożliwiający uruchamianie płatnych usług.
Analitycy CERT Polska natrafili na pierwsze dwie podejrzane reklamy 14 września 2026 roku. Dalsze dochodzenie ujawniło znacznie większą operację. Badacze zabezpieczyli łącznie 1235 reklam wyświetlanych na platformach Mety pod 74 nazwami profili. Spośród nich 852 reklamy, publikowane pod 60 nazwami, powiązano z 17 aplikacjami dostępnymi w Google Play.
W sześciu programach potwierdzono obecność komponentów odpowiedzialnych za oszukańcze płatności lub ich bezpośrednie powiązania z takim kodem. Pozostałych 11 zawierało powiązane moduły pobierające kolejne elementy oprogramowania, ale nie udało się odzyskać ich końcowych komponentów realizujących oszustwo. Nie wszystkie aplikacje zostały więc przebadane z jednakowym poziomem szczegółowości.
Dlaczego użytkownicy mogli nie zauważyć zagrożenia?
W odróżnieniu od wielu wcześniejszych kampanii przestępcy nie próbowali nakłaniać użytkowników do pobierania plików z nieznanych stron. Wykorzystali znane platformy. Najpierw pojawiała się reklama na Facebooku. Następnie użytkownik trafiał do Google Play, czyli miejsca kojarzonego z kontrolą bezpieczeństwa aplikacji.
- Ta kampania wykorzystuje swoisty łańcuch zaufania. Najpierw użytkownik widzi reklamę wewnątrz platformy, z której korzysta na co dzień. Następnie trafia bezpośrednio do oficjalnego sklepu z aplikacjami. Każdy kolejny krok wygląda znajomo i wiarygodnie, więc obniża naszą czujność. Cyberprzestępcy nie muszą już przekonywać nas, że ich własna strona jest bezpieczna. Wystarczy, że wykorzystają zaufanie, które już mamy do znanych i legalnych platform - mówi Kamil Sadkowski, analityk cyberzagrożeń w ESET.
Obecność aplikacji w oficjalnym sklepie pozostaje ważnym elementem bezpieczeństwa, ale nie daje gwarancji, że dany program jest pozbawiony złośliwego kodu.
Aplikacja do SMS-ów mogła potajemnie uruchamiać płatne usługi
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów kampanii był sposób wykorzystania uprawnień Androida. Messenger Pro działał jako komunikator. Po ustawieniu go jako domyślnej aplikacji do wiadomości system pozwalał mu odczytywać, odbierać i wysyłać SMS-y. Użytkownik mógł uznać takie uprawnienia za uzasadnione. Ukryte oprogramowanie wykorzystywało je jednak do innych celów.
Program mógł komunikować się z serwerem kontrolowanym przez przestępców, otrzymywać instrukcje i inicjować operacje prowadzące do naliczenia dodatkowych opłat. Badacze wykryli dwa mechanizmy: SMS Premium, czyli wysyłanie wiadomości na płatne numery specjalne, oraz Direct Carrier Billing, czyli płatności za usługi cyfrowe doliczane do rachunku operatora lub pobierane z salda telefonu.
W bardziej zaawansowanym wariancie złośliwe oprogramowanie mogło automatycznie otworzyć stronę płatności, rozpoznać operatora, wprowadzić numer telefonu, przechwycić SMS z kodem weryfikacyjnym i potwierdzić transakcję. Część operacji odbywała się w tle.
- Często radzimy użytkownikom, aby zwracali uwagę na aplikacje żądające dostępu, którego nie potrzebują. Ta kampania pokazuje trudniejszy scenariusz. Komunikator ma przecież powód, aby prosić o dostęp do SMS-ów. Tutaj cyberprzestępcy wykorzystali właśnie zgodność między deklarowaną funkcją aplikacji a przyznanymi jej uprawnieniami - wyjaśnia Kamil Sadkowski.
Google usunęło aplikacje, ale zagrożenie nie znika automatycznie
CERT Polska zgłosił Messenger Pro firmie Google 15 września. Aplikacja została następnie usunięta ze sklepu, a Meta usunęła zgłoszone reklamy. Nie oznacza to jednak, że program automatycznie zniknął z telefonów osób, które wcześniej go zainstalowały. CERT Polska ustalił, że infrastruktura sterująca oprogramowaniem działała jeszcze po usunięciu jego karty z Google Play.
Podobne ryzyka dotyczą także innych sposobów oszukiwania użytkowników smartfonów. O historii i zastosowaniach płatnych wiadomości pisaliśmy wcześniej w Interaktywnie.com . W przypadku wykrytym przez CERT Polska SMS-y stanowiły jednak mechanizm nieautoryzowanych opłat, a nie usługę świadomie wybraną przez klienta.
Jak sprawdzić telefon i zablokować niechciane opłaty?
Osoba, która instalowała aplikacje po kliknięciu reklamy na Facebooku lub Instagramie, powinna przejrzeć listę zainstalowanych programów, zwłaszcza tych mogących obsługiwać SMS-y. Warto sprawdzić domyślną aplikację do wiadomości i udzielone jej uprawnienia, usunąć podejrzane oprogramowanie oraz przejrzeć rachunki i aktywne usługi u operatora. Jeśli wystąpiły nieznane obciążenia, należy zgłosić reklamację operatorowi i rozważyć zgłoszenie incydentu do CERT Polska.
Urząd Komunikacji Elektronicznej wskazuje, że próg 0 zł oznacza całkowitą blokadę usług Premium Rate. Osobno można u operatora zlecić blokadę Direct Carrier Billing. To istotne, ponieważ samo wyłączenie płatnych SMS-ów nie musi blokować zakupów elektronicznych dopisywanych do rachunku.
Przed instalacją warto też sprawdzić, czy reklama rzeczywiście odnosi się do funkcji aplikacji. W opisywanej kampanii rozbieżność była wyraźna: ostrzeżenie dotyczyło plików PDF, a sklep proponował komunikator. Naglący komunikat o awarii nie powinien zastępować samodzielnego sprawdzenia aktualizacji w ustawieniach telefonu.
Pobierz ebook "Książka "Obłęd w Breslau. Zbrodnia w imię czystości rasy" Tomasza Bonka już w księgarniach"
Zaloguj się, a jeśli nie masz jeszcze konta w Interaktywnie.com - możesz się zarejestrować albo zalogować przez Facebooka.
Pozycjonujemy się jako alternatywa dla agencji sieciowych, oferując konkurencyjną jakość, niższe koszty i większą …
Zobacz profil w katalogu firm
»
W 1999 roku stworzyliśmy jedną z pierwszych firm hostingowych w Polsce. Od tego czasu …
Zobacz profil w katalogu firm
»
Projektujemy i wdrażamy strony internetowe - m.in. sklepy, landing page, firmowe. Świadczymy usługi związane …
Zobacz profil w katalogu firm
»
LivePrice umożliwia monitoring i automatyzację cen na najpopularniejszych marketplace’ach w Polsce — takich jak …
Zobacz profil w katalogu firm
»
Skorzystaj z kodu rabatowego redakcji Interaktywnie.com i zarejestruj taniej w Nazwa.pl swoją domenę. Aby …
Zobacz profil w katalogu firm
»
Interaktywnie.com jako partner Cyber_Folks, jednego z wiodących dostawców rozwiań hostingowych w Polsce może zaoferować …
Zobacz profil w katalogu firm
»
