Przestroga dla wszystkich influencerów. UOKiK ukarał promotorów internetowych piramid

UOKiK nałożył ponad 400 tys. zł kar na cztery osoby promujące programy International Markets Live i Eaconomy. Sprawdź, za co ukarano przedsiębiorców i jak rozpoznać system typu piramida.

W mediach społecznościowych pokazywali drogę do finansowej niezależności. Według Prezesa UOKiK w istocie zachęcali jednak do udziału w programach, w których korzyści zależały przede wszystkim od pozyskiwania następnych uczestników. Urząd wydał cztery decyzje wobec przedsiębiorców promujących International Markets Live i Eaconomy, nakładając na nich łącznie 401 537 zł kar. Rozstrzygnięcia mogą zostać zaskarżone do sądu, a decyzja dotycząca promotorki Eaconomy została w komunikacie urzędu wprost określona jako nieprawomocna.

UOKiK ukarał cztery osoby promujące programy partnerskie

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzje wobec osób, które promowały program partnerski International Markets Live, oraz managerki związanej z Eaconomy. Sankcje wynoszą odpowiednio:

- 169 068 zł

- 105 668 zł

- 42 267 zł

- 84 534 zł

Łącznie daje to 401 537 zł. Ukarani mają także opublikować informacje o decyzjach i stwierdzonym przez urząd naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Obowiązki obejmują prowadzone przez nich strony internetowe albo profile w mediach społecznościowych. Ich wykonanie zostało powiązane z uprawomocnieniem się rozstrzygnięć.

Nie są to wyroki sądu karnego. Prezes UOKiK wydał decyzje administracyjne w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Osobom, których one dotyczą, przysługuje sądowa droga odwoławcza. 

Za co Prezes UOKiK nałożył kary

International Markets Live, amerykańska spółka działająca wcześniej poprzez im.academy, a później iyovia.com, sprzedawała cyfrowe materiały i usługi edukacyjne dotyczące m.in. rynku walutowego, kryptowalut i e-commerce. Obok płatnych pakietów funkcjonował program partnerski. Po uiszczeniu opłaty początkowej i kolejnych należności jego uczestnik mógł uzyskać status Independent Business Owner oraz prowizje związane z rozwijaniem struktury.

W ocenie Prezesa UOKiK zasadnicze znaczenie miało to, że możliwość osiągania korzyści materialnych zależała przede wszystkim od wprowadzania kolejnych konsumentów do programu. W decyzjach RGD-4/2026, RGD-5/2026 i RGD-6/2026 urząd uznał promowanie tak skonstruowanego systemu za nieuczciwą praktykę rynkową, która naruszała zbiorowe interesy konsumentów.

Urząd stwierdził również, że zakwestionowane działania zostały zakończone: 18 grudnia 2023 r.,  4 sierpnia 2024 r. i 28 kwietnia 2025 r. Zaniechanie praktyki nie zamknęło jednak postępowań ani nie wykluczyło sankcji.

W przypadku Eaconomy mechanizm miał być podobny. Platforma oferowała materiały poświęcone rynkom finansowym, inwestowaniu i zarządzaniu pieniędzmi. Osoby kupujące subskrypcję mogły wejść do programu partnerskiego i zdobywać prowizje za pozyskiwanie kolejnych uczestników oraz rozbudowę sieci.

Prezes UOKiK uznał, że influencerka związana z jedną z firm propagowała ten system. Zarzucił jej również rozpowszechnianie w serwisach społecznościowych nieprawdziwych informacji o wysokości dochodów uzyskanych dzięki inwestowaniu z użyciem platformy Eaconomy. W decyzji RGD-3/2026 urząd stwierdził zaniechanie obu praktyk 23 lutego 2025 r. i nałożył dwie kary po 42 267 zł.[3]

Płatny kurs nie przesądza, że przedsięwzięcie jest legalnym MLM

Spór nie dotyczy samego istnienia programu poleceń ani wynagradzania partnerów za sprzedaż. Marketing wielopoziomowy nie jest w Polsce zakazany jako model działalności. Granica przebiega w innym miejscu: system promocyjny typu piramida występuje wtedy, gdy konsument płaci za możliwość otrzymania korzyści zależnych przede wszystkim od wprowadzenia następnych osób, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów.

Taką praktykę art. 7 pkt 14 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym zalicza do zachowań nieuczciwych w każdych okolicznościach. Przepis wdraża rozwiązanie zawarte w unijnej dyrektywie 2005/29/WE.[4]

Obecność kursów, aplikacji, sygnałów transakcyjnych czy pakietów edukacyjnych nie rozstrzyga zatem sprawy. Liczy się rzeczywisty mechanizm ekonomiczny. Jeżeli wynagrodzenie zależy głównie od rekrutacji i utrzymywania rozrastającej się struktury, produkt może pełnić funkcję osłony dla systemu zakazanego przez prawo.

To także odpowiedź na częsty kontrargument: nie każdy model oparty na rekomendacjach jest piramidą. Samo podobieństwo języka sprzedażowego, występowanie poziomów partnerskich albo wypłacanie prowizji nie wystarcza do takiej oceny. Potrzebna jest analiza regulaminu, planu wynagrodzeń i rzeczywistych źródeł świadczeń. W opisanych sprawach UOKiK twierdzi, że tę granicę przekroczono. Ostateczna ocena może zostać skontrolowana przez sąd, jeśli przedsiębiorcy wniosą odwołania.

Promotor odpowiada nie tylko za oznaczenie reklamy

Nowe decyzje są ważne dla influencerów, sprzedawców afiliacyjnych i liderów społeczności internetowych. Pokazują, że prawidłowe oznaczenie materiału jako reklamy nie usuwa odpowiedzialności za jego treść ani za promowany model biznesowy.

Twórca może wyraźnie napisać, że publikacja ma charakter komercyjny, a mimo to naruszyć prawo, jeśli zachęca odbiorców do zakazanego systemu lub przekazuje informacje mogące wprowadzać ich w błąd. Odpowiedzialność nie musi ograniczać się do organizatora przedsięwzięcia. Prezes UOKiK może prowadzić osobne postępowania wobec przedsiębiorców, którzy aktywnie docierają do konsumentów i czerpią korzyści z rozbudowy programu.

Znaczenie ma przy tym status przedsiębiorcy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów pozwala nałożyć za naruszenie zakazu z art. 24 karę sięgającą 10 proc. obrotu z roku poprzedzającego jej wymierzenie. O wysokości sankcji w konkretnej sprawie decydują jednak ustawowe przesłanki i ustalenia dotyczące danego podmiotu, a nie automatycznie stosowany procent.

Jak rozpoznać system promocyjny typu piramida

Przed wpłatą pieniędzy warto sprawdzić nie prezentację sprzedażową, lecz dokumenty i sposób naliczania wynagrodzeń. Sygnałem ostrzegawczym może być sytuacja, w której:

• - największy nacisk pada na rekrutowanie kolejnych członków, nie na sprzedaż produktu osobom spoza sieci;
• - dostęp do prowizji wymaga opłaty początkowej, regularnego abonamentu albo zakupu określonego pakietu;
• - utrzymanie pozycji lub wyższego poziomu zależy od aktywności osób znajdujących się niżej w strukturze;
• - szkolenie, aplikacja lub usługa ma trudną do zweryfikowania wartość, natomiast plan wynagrodzeń jest rozbudowany i eksponowany;
• - materiały promocyjne pokazują wysokie zarobki, luksusowy styl życia i szybki awans, ale nie podają typowych wyników wszystkich uczestników ani ryzyka;
• - potencjalny członek słyszy, że nie musi umieć sprzedawać - wystarczy, że zbuduje zespół.

Żaden pojedynczy sygnał nie zastępuje analizy prawnej. Kilka występujących łącznie powinno jednak skłonić do zatrzymania wpłaty i sprawdzenia, skąd rzeczywiście pochodzą pieniądze wypłacane uczestnikom.

Co dalej z Jifu

UOKiK podał, że po zakończeniu współpracy z International Markets Live influencerzy promowali platformę jifu.com. Urząd prowadzi wobec działalności tej spółki postępowanie wyjaśniające i bada, czy jej model może mieć cechy systemu promocyjnego typu piramida.

To dopiero etap sprawdzania. Postępowanie wyjaśniające jest prowadzone w sprawie, a nie rozstrzyga odpowiedzialności wymienionych osób ani samej platformy. Nie należy więc przedstawiać Jifu jako piramidy, dopóki właściwy organ lub sąd nie dokona takiego ustalenia w przewidzianej prawem procedurze.

Najczęściej zadawane pytania

• Czy system typu piramida jest w Polsce zakazany?

Tak. Zakazane jest tworzenie, prowadzenie lub propagowanie systemu, w którym konsument płaci za możliwość otrzymania korzyści zależnych przede wszystkim od wprowadzenia kolejnych konsumentów, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów.

• Czy każdy MLM jest piramidą?

Nie. Legalność zależy od rzeczywistego źródła wynagrodzeń. W dozwolonym modelu przychody powinny pochodzić głównie ze sprzedaży lub konsumpcji realnych produktów bądź usług, nie z samego werbowania uczestników.

• Czy decyzje są ostateczne?

UOKiK poinformował o prawie przedsiębiorców do wniesienia odwołania do sądu, a decyzję dotyczącą influencerki określił wprost jako nieprawomocną. Wymóg publikacji oświadczeń został przewidziany po uprawomocnieniu się rozstrzygnięć.

• Czy UOKiK uznał Jifu za piramidę?

Nie. Urząd prowadzi postępowanie wyjaśniające i dopiero sprawdza model programu partnerskiego Jifu. Na tym etapie nie ma podstaw, aby przesądzać wynik badania.

Źródła:

[1] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „Zarabiali na werbowaniu uczestników. Kary dla propagatorów zakazanych systemów promocyjnych typu piramida”, 10 sierpnia 2026, https://uokik.gov.pl/zarabiali-na-werbowaniu-uczestnikow-kary-dla-propagatorow-zakazanych-systemow-promocyjnych-typu-piramida.

[2] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, decyzje nr RGD-4/2026, RGD-5/2026 i RGD-6/2026, Gdańsk, 24 lipca 2026, https://uokik.gov.pl/Download/2157; https://uokik.gov.pl/Download/2158; https://uokik.gov.pl/Download/2159.

[3] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, decyzja nr RGD-3/2026, Gdańsk, 24 lipca 2026, https://uokik.gov.pl/Download/2156.

[4] Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, Dz.U. z 2023 r., poz. 845, art. 7 pkt 14; Parlament Europejski i Rada, dyrektywa 2005/29/WE z 11 maja 2005 r., załącznik I, pkt 14, Dz.U. UE L 149 z 11 czerwca 2005 r.

[5] Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, Dz.U. z 2025 r., poz. 1714 ze zm., art. 24 i art. 106 ust. 1 pkt 4.

[6] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „Zarabiali na werbowaniu uczestników”.

 

 

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"