Telemarketing bez zgody: 408,7 tys. zł kar w decyzji UOKiK. Kupiona baza numerów nie wystarczyła

Prezes UOKiK nałożył 308 728 zł kary na spółkę, a na osobę zarządzającą - 100 tys. zł. Poszło o telefony w sprawie instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła, innych źródeł ogrzewania lub termomodernizacji.

Prezes UOKiK uznał, że Centrum Dotacji OZE sp. z o.o. w likwidacji naruszało zbiorowe interesy konsumentów, wykorzystując kupione oraz generowane automatycznie numery do telemarketingu bez uprzedniej zgody ich użytkowników. Decyzja nie jest prawomocna.

Telefon miał prowadzić do spotkania z handlowcem

Centrum Dotacji OZE, wcześniej działające pod nazwą Eko Centrum, prowadziło telemarketing na rzecz spółki Energia Plus Gaz. Jak podał UOKiK, konsultanci pozyskiwali i wstępnie weryfikowali kontakty, po czym umawiali potencjalnych klientów na spotkania. Dopiero podczas nich miała być przedstawiana oferta instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła, innych źródeł ogrzewania lub termomodernizacji.

Rozmowy nie ograniczały się jednak do uzgodnienia terminu. Telemarketerzy mieli sugerować możliwość uzyskania dofinansowania na wymianę źródła ciepła, pytać o sposób ogrzewania domu oraz zainteresowanie fotowoltaiką albo magazynem energii. Następnie proponowali wizytę przedstawiciela handlowego.

Z komunikatu urzędu wynika, że spółka traktowała te połączenia jako umawianie spotkań, a nie przedstawianie oferty. Prezes UOKiK odrzucił takie rozróżnienie. W jego ocenie o marketingowym charakterze rozmowy decyduje jej cel, a nie to, czy telemarketer podał już cenę i wszystkie warunki sprzedaży. Jeżeli telefon ma wzbudzić zainteresowanie produktem, rozpoznać potrzeby odbiorcy i otworzyć drogę handlowcowi, stanowi marketing bezpośredni.

„Kolejność jest prosta: najpierw zgoda konsumenta, potem telefon, nigdy odwrotnie” - stwierdził Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Algorytm tworzył numery, ale nie mógł stworzyć zgody

Według ustaleń opisanych przez UOKiK spółka korzystała z dwóch źródeł kontaktów. Pierwszym były bazy dostarczane przez zewnętrzne firmy. Drugim - numery odpowiadające formatowi polskich numerów telefonicznych, tworzone automatycznie przez algorytm. Program wybierał prefiks, a pozostałe cyfry generował losowo.

W obu przypadkach Centrum Dotacji OZE nie wykazało, że przed pierwszym połączeniem dysponowało zgodą konkretnego abonenta lub użytkownika końcowego na kontakt marketingowy. Sam zakup bazy nie był takim dowodem. Część zapisanych w niej danych miała pochodzić z lat 2017-2019, czyli - jak podkreślił urząd - z okresu poprzedzającego powstanie spółki. Osoby, do których należały numery, nie mogły więc wówczas zgodzić się na marketing prowadzony właśnie przez ten podmiot.

Jeszcze mniej wątpliwości pozostawia mechanizm losowania cyfr. Jeżeli firma dopiero tworzy numer, nie może mieć wcześniejszej zgody człowieka, który z niego korzysta. Automatyczne wygenerowanie kontaktu nie jest zatem sposobem na ominięcie wymogu zgody. Nie zmienia tego także fakt, że przedsiębiorca może nie znać imienia i nazwiska odbiorcy.

Decyzja pokazuje również, dlaczego nie można rozpocząć połączenia od pytania: „Czy zgadza się pan lub pani na przedstawienie oferty?”. Jeśli telefon został wykonany w celu marketingowym, zgoda uzyskana dopiero w jego trakcie przychodzi za późno.

Jedna praktyka, dwie ustawy

Decyzja nr RŁO 1/2026 rozdziela ten sam sposób działania na dwa okresy ze względu na zmianę prawa. Do 9 listopada 2024 r. obowiązek uprzedniej zgody wynikał z art. 172 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego. Od 10 listopada 2024 r. reguluje go art. 398 ust. 1 Prawa komunikacji elektronicznej.

Obecny przepis zakazuje używania automatycznych systemów wywołujących oraz telekomunikacyjnych urządzeń końcowych do przesyłania informacji handlowej, w tym prowadzenia marketingu bezpośredniego, jeżeli abonent lub użytkownik końcowy nie wyraził wcześniej zgody. Artykuł 400 tej ustawy nakazuje przy jej pozyskiwaniu odpowiednio stosować przepisy o ochronie danych osobowych.

To oznacza, że podstawa przetwarzania danych na gruncie RODO i prawo do wykonania telefonu marketingowego są odrębnymi warstwami oceny. Nawet gdy przedsiębiorca twierdzi, że może przechowywać numer na innej podstawie, nie zastępuje to uprzedniej zgody wymaganej przed wykorzystaniem telefonu do marketingu. W sprawie numerów generowanych algorytmicznie zasadnicze znaczenie miał właśnie sposób użycia urządzenia do nawiązania handlowego kontaktu.

UOKiK stwierdził, że praktyka oceniana według dawnego Prawa telekomunikacyjnego została zaniechana 9 listopada 2024 r. Jej odpowiednik, rozpatrywany już na podstawie Prawa komunikacji elektronicznej, miał zostać zakończony 10 lipca 2025 r. Zmiana daty i przepisu nie oznacza więc dwóch różnych rodzajów połączeń. Odzwierciedla wejście w życie nowej ustawy.

Kary dla spółki i osoby zarządzającej

Prezes UOKiK nałożył na Centrum Dotacji OZE sp. z o.o. w likwidacji 308 728 zł kary za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Na Adama Szymelfeniga, członka zarządu pełniącego funkcję prezesa w czasie jej stosowania, nałożył 100 tys. zł kary. W sentencji decyzji organ przypisał mu umyślne dopuszczenie do naruszenia przez spółkę. W komunikacie wskazał między innymi na osobiste zaangażowanie menedżera, w tym podpisywanie umów z dostawcami baz numerów.

Łączna wartość obu sankcji wynosi 408 728 zł. Są to jednak dwie osobne kary nałożone na różne podmioty. Mają trafić do budżetu państwa - udostępniona sentencja nie przyznaje indywidualnych rekompensat osobom, do których dzwoniono.

Energia Plus Gaz nie jest adresatem decyzji nr RŁO 1/2026. Występuje w komunikacie jako firma, na rzecz której Centrum Dotacji OZE umawiało spotkania handlowe. Opisane rozstrzygnięcie dotyczy spółki prowadzącej telemarketing oraz osoby nią zarządzającej i nie przesądza w tej sprawie odpowiedzialności zleceniodawcy.

Postępowanie stało się publiczne 22 października 2025 r., gdy UOKiK poinformował o postawieniu Centrum Dotacji OZE zarzutów. Decyzja została wydana 24 lipca 2026 r. i ogłoszona przez urząd 3 września. Nadal może zostać poddana kontroli sądowej: spółce oraz ukaranej osobie przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji.

Na dzień publikacji UOKiK udostępnił dwustronicową sentencję, bez pełnego uzasadnienia. Szczegółowe argumenty stron nie wynikają zatem z materiałów opublikowanych przez urząd. Komunikat przedstawia stanowisko spółki jedynie w skrócie, sprowadzając je do twierdzenia, że konsultanci „tylko” umawiali spotkania. Z tego powodu nie należy opisywać rozstrzygnięcia jako prawomocnego potwierdzenia wszystkich ocen organu.

Ryzyko jest większe niż 408,7 tys. zł

W tej sprawie karę wymierzył Prezes UOKiK na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Za naruszenie zakazu praktyk godzących w zbiorowe interesy konsumentów przedsiębiorcy grozi co do zasady do 10 proc. obrotu z roku poprzedzającego nałożenie sankcji. Osoba zarządzająca, która umyślnie dopuściła do takiego naruszenia, może zostać ukarana kwotą do 2 mln zł.

Prawo komunikacji elektronicznej przewiduje ponadto odrębne kompetencje Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Za niedopełnienie obowiązku uzyskania zgody z art. 398 Prezes UKE może nałożyć do 3 proc. przychodu z poprzedniego roku kalendarzowego albo do 1 mln zł - zastosowanie ma wyższy z tych pułapów. Nie należy mieszać tych trybów: decyzja dotycząca Centrum Dotacji OZE została wydana za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przez Prezesa UOKiK, a nie przez Prezesa UKE.

Co powinny sprawdzić firmy prowadzące telemarketing

Audyt kupionej bazy nie powinien kończyć się na zapewnieniu dostawcy, że dane pozyskano legalnie. Przy każdym rekordzie trzeba móc ustalić, kto i kiedy udzielił zgody, w jaki sposób ją zarejestrowano, jaki podmiot został wskazany jako przyszły nadawca komunikacji oraz czy oświadczenie obejmuje telefon i konkretny cel marketingowy.

Znaczenie ma także chronologia. Rekord starszy od firmy, która chce z niego korzystać, jest wyraźnym sygnałem ostrzegawczym. Ogólnej formuły odwołującej się do „partnerów” lub przyszłych nabywców bazy nie należy automatycznie uznawać za wystarczającą. Trzeba sprawdzić, czy odbiorca rzeczywiście wiedział, kto, w jakim celu i którym kanałem będzie się z nim kontaktował.

Osobnej oceny wymaga skrypt rozmowy. Pytania o potrzeby, zapowiedź oszczędności, wstępna kwalifikacja leada i umówienie prezentacji mogą być elementami marketingu, nawet jeśli właściwa oferta i cena pojawiają się dopiero podczas kolejnego spotkania.

Losowanie cyfr nie usuwa obowiązku uzyskania zgody. Algorytm może automatyzować wybieranie kontaktów, ale nie tworzy podstawy prawnej do ich wykorzystania.

Decyzja zwraca też uwagę na osobistą odpowiedzialność menedżera. Podpisywanie umów na zakup baz, zatwierdzanie modelu pozyskiwania leadów i tolerowanie połączeń bez udokumentowanej zgody może prowadzić do odrębnej kary dla osoby zarządzającej obok sankcji wymierzonej przedsiębiorcy.

Dla działów sprzedaży, agencji i call center każdy numer w kupionym arkuszu powinien mieć dający się prześledzić dowód zgody. Bez niego kontakt pozostaje numerem, a nie leadem gotowym do użycia. Rozmowa otwierająca proces sprzedaży może rozpocząć również postępowanie, nawet jeśli konsultant nie podał jeszcze ceny.

 

 

 

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"