Bardzo dawno temu, kiedy dzieci nie wiedziały jeszcze czym jest „Facebook”, czy „Nasza- klasa”, modne były różnego rodzaju łamigłówki. Jedna z nich zaczynała się tak „Co by się stało, gdybyś musiał udać się na bezludną wyspę? Co byś ze sobą zabrał?”. Wtedy najczęściej padało „Zabrałbym ze sobą radio”, albo „Najchętniej wziąłbym telewizor”. Postanowiłam przeprowadzić mały test i zadać tę samą łamigłówkę paru „dzisiejszym” nastolatkom i nie tylko. Niemal wszyscy powiedzieli „To ja biorę kompa, do tego sieć i jeszcze fajnie by było, gdybym mógł się połączyć z Naszą-klasą albo Facebookiem, żeby wiedzieć, co u kogo słychać”. Kiedy zapytałam, czemu akurat te trzy rzeczy, większość odpowiedziała „No ale co innego? Mam dostęp do komputera i sieci, czyli mam dostęp do wszystkiego”. W zasadzie nie zdziwiła mnie ta odpowiedź, bo ostatecznie serwisy społecznościowe robią wielką furorę – nie tylko na Zachodzie, u nas także. Kiedy natrafiłam na badanie „Sieci społecznościowe w Polsce” firmy MEC Interaction, utwierdziłam się tylko w tym przekonaniu.

Trochę więcej o przyszłości

Celem badania, jak mówią sami jego twórcy, nie było odpowiedzenie sobie na pytanie, który serwis społecznościowy jest najlepszy. - Wiedząc, jak bardzo specyficznym obszarem są społeczności, a także jak ważne są one z punktu widzenia marketerów, chodziło o zrozumienie ich różnorodności, specyfiki, charakteru, zachowań, zwyczajów i form aktywności ich uczestników – mówi Tomasz Rzepniewski z MEC Interaction. - Chcieliśmy dowiedzieć się także trochę więcej o najbliższej przyszłości, o tym jak internauci zapatrują się na nowe serwisy i czy chętnie by do nich przystąpili. Jeśli tak, to dlaczego? Jaki mają stosunek do obecnych? Czy w najbliższej przyszłości będą częściej korzystać z nich poprzez komórki – dodaje Rzepniewski.

Szczegółowej analizie poddano trzy serwisy społecznościowe: Naszą-klasę, Facebooka oraz Fotkę. Według badań Megapanel Gemius/PBI z lipca 2009 roku wyżej wymienione serwisy uzyskały największy zasięg spośród wszystkich portali społecznościowych. Wśród wszystkich respondentów losowo wyróżniono rozłączne grupy użytkowników powyższych serwisów. Mówiąc prościej - w sytuacji, gdy badany posiadał profil na więcej niż jednym z wyżej wymienionych portali, został on wówczas losowo zakwalifikowany do jednej kategorii (np. osób posiadających profil na Fotka.pl). Co ważne, takim osobom zadawano więcej konkretnych pytań juz w odniesieniu do wspomnianych serwisów. Moje zaciekawienie wzbudziły trzy kwestie. Po pierwsze: stosunek respondentów do serwisów społecznościowych. Po drugie: jak respondenci „zapatrują się” na Internet mobilny. Po trzecie: czy reklamy w Internecie drażnią równie mocno użytkowników serwisów społecznościowych, co standardowych użytkowników globalnej sieci.

Umarł król, niech żyje król!

Badanie pokazało, iż respondenci wykazują się niezwykle pragmatycznym stosunkiem do serwisów społecznościowych. Wielu z nich podkreślało, iż stanowią one nic innego, jak interaktywną książkę kontaktów. Co więcej, z badania wynika także, iż respondenci nie są przywiązani do konkretnych serwisów. Podkreślili oni, że nie przejęliby się utratą profilu na serwisie, natomiast żałowaliby utraty listy znajomych.  Badanie wykazało także, iż mają świadomość ciągłego powstawania nowych serwisów społecznościowych, które oferują podobne lub lepsze możliwości. Choć stwierdzili, że nie mieliby problemów ze znalezieniem alternatywy, wyjątkiem byłby w tym przypadku serwis Goldenline. Jednak ku pokrzepieniu serc (marketerów?) ci sami badani stwierdzili, iż … nie są oni jednak w stanie wyobrazić sobie powrotu do świata bez serwisów społecznościowych. Czemu? Ano dlatego, iż jak sami zauważyli, stały się one integralną częścią ich życia.

Według  Olafa Szymańskiego, Agency Sales Directora Fotka.pl respondenci nie wyobrażają sobie życia bez serwisów społecznościowych, bo nie tylko dają im one rozrywkę, ale przede wszystkim są idealnym narzędziem komunikacji. Jak podkreśla Szymański, urok serwisów społecznościowych polega na tym, iż stanowią one platformę, dzięki której internauci mogą kontaktować się z kilkoma czy nawet kilkudziesięcioma osobami w tym samym czasie. Dla nich ważne jest to, co w danej chwili czują, chwalą się przed znajomymi aktualnymi zdjęciami z wyjazdu, czy rozmawiają ze sobą na czacie. Czemu nie są zatem przywiązani do konkretnego serwisu? - Nie są przywiązani do konkretnego serwisu, tak jak nie przywiązują się do np. jednego wybranego klubu, w którym się widują. A działa to tak - jeżeli kolektyw wybierze inną przestrzeń, dołączę i będę namawiać innych, by spotkali się w nowymi miejscu ze mną – mówi Olaf Szymański.

Podobne zdanie ma Krzysztof Sobieszek, pełnomocnik Zarządu ds. Badań z Naszej-klasy.pl. Podkreśla, iż wiele badań pokazuje, że znikomy odsetek ludzi kiedykolwiek rezygnuje z takiej aktywności jeśli już została rozpoczęta. Dlatego normalne jest, że obecność w serwisach społecznościowych stała się czymś zupełnie naturalnym, nawet nie do końca uświadomionym, bez czego nie wyobrażamy sobie życia. - Skalę aktywności w serwisach społecznościowych już dziś uznałbym za jeden z większych fenomenów XXI wieku. Najbardziej fascynujące jest to, jak szybko dla ogromnych mas ludzi funkcjonalności, które jeszcze do niedawna były w ogóle nieznane, stały się podstawowymi z punktu widzenia korzystania z Internetu. Zajęło to zaledwie kilka lat – dodaje.

To, że aktywność na serwisach społecznościowych jest spora, nie budzi żadnych wątpliwości. Ciekawym zjawiskiem jest jednak brak przywiązania do konkretnej marki społecznościowej. Nie sposób nie zgodzić się z Tomaszem Rzepniewskim, który stwierdził, iż jest to spore wyzwanie dla działów marketingu serwisów społecznościowych. - Może po to, aby zatrzymać użytkowników, trzeba jednak zacząć mocniej zastanawiać się nad budowaniem wizerunku i reputacji samej marki, wykorzystując do tego mocniej także inne kanały komunikacji – nie tylko Internet? – mówi Rzepniewski. Bo przecież nie ma co do tego wątpliwości, że serwisy społecznościowe to marki, jak każde inne.