Po pierwsze, przyczyny poszukiwań
Kiedy użytkownicy - przeglądając kolejne strony serwisu - nie znajdują informacji, których szukają, kierują swoje zapytanie do wyszukiwarki. Najprostszy model korzystania z wyszukiwarki polega na wpisaniu zapytania - wyszukiwarka wyświetla wyniki wg trafności zapytania, użytkownik wybiera najbardziej trafny dla niego wynik. 

Dlaczego użytkownicy korzystają z wyszukiwarki:

• Wyszukiwanie pozwala użytkownikom pominąć etap przeglądania kolejnych podstron serwisu w celu odnalezienia interesującej ich informacji. Użytkownicy przychodzą do serwisu w określonym celu, wyszukiwarka jest narzędziem pozwalającym im spełnić ich cel. Pozwala to na zaoszczędzenie czasu poświęconego na przeglądanie strony.
• Wyszukiwarka jest punktem pomocy, gdy użytkownicy przeglądając serwis nie mogą znaleźć szukanej informacji kierują swoje zapytanie do wyszukiwarki.  Dlatego wyszukiwarka powinna należeć do elementów nawigacji globalnej, tj. dostępnej z każdego miejsca w serwisie.

Czego użytkownicy spodziewają się po wyszukiwarce

• pola tekstowego, jako elementu, w który można wpisać szukaną frazę, przycisku do wyszukiwania, możliwości przeszukiwania zaawansowanego.
• strony z wynikami wyszukiwania pozwalającego podjąć decyzję o trafności wyniku wg użytkownika odpowiadające na pytanie „czy już to znalazłem czy jeszcze nie?”
• strony, którą można modyfikować ustawiając parametry wyszukiwania w kategoriach, modyfikując liczbę wyświetlanych wyników, modyfikując szukane słowo.

Przyjazny dla użytkownika interfejs wyszukiwarki
Wyszukiwarka powinna być elementem nawigacji globalnej tzn. powinna być stałym elementem interfejsu strony. Jej pozycja powinna być stała. Jacob Nielsen, który w swojej książce zamieścił statystyki dotyczące wyszukiwarek, pisze:

• pole tekstowe wyszukiwarki powinno znajdować się w prawym górnym rogu serwisu. (wyjątek stanowią serwisy, które polegają na wyszukiwaniu). 
• zalecenie alby domyślnie wyszukiwarka miało prosty interfejs a opcje zaawansowane takie jak preferencje czy wyszukiwanie zaawansowane były dostępne .
• etykieta przycisku wyszukiwania  „szukaj” lub stosowanie ikony ułatwiającej rozpoznanie przycisku (tzw. afordancja, ang. affordance, czyli operacja dostępna dla danego obiektu - np. ikona lupy). Niewskazane jest stosowanie etykiet „znajdź” oraz  „go”  gdyż, mogą wprowadzać błąd. Etykieta „znajdź” nie oznacza ze użytkownik znajdzie a jedynie zacznie szukać.
• aby użytkownicy mogli wpisywać stosunkowo długie zapytania pole wyszukiwarki powinno być odpowiednio szerokie. Użytkownik powinien widzieć całe zapytanie, które wpisuje. Zalecaną szerokością pola tekstowego miało przynajmniej 25 znaków. 
• domyślne wyszukiwarka powinna przeszukiwać cały serwis. Zawężenie zakresu wyszukiwania może prowadzić do błędów, gdyż użytkownik może nie wiedzieć, w jakiej kategorii może znajdować się przedmiot, którego szuka. 

Podczas wpisywania zapytania przez użytkownika mogą pojawić się błędy ze strony użytkownika. Są to literówki oraz błędy ortograficzne. Użytkownik często nie wie jak poprawnie wpisać dane słowo i może się pomylić. Ważne, aby wyszukiwarka została zbudowana w oparciu o słownik i zwracając wyniki wyszukiwania zasugerowała błąd lub literówkę, wraz z propozycją poprawnej pisowni. Ciekawym rozwiązaniem na wyszukiwanie jest jednoczesne filtrowanie zapytania na podstawie wpisywanych liter  zastosowane na stronie Apple. Wpisując kolejne litery szukanego słowa filtr pokazuje wyniki pasujące do szukanego słowa(z podziałem na kategorie). W razie  braku wyników użytkownik może skasować literę i poprawić zapytanie na poziomie interfejsu pola tekstowego.

Strona wyników
Wynik wyszukiwania powinien składać się z :

• tytułu strony, do której prowadzi odnośnik,
• opisu zawartości strony wraz z kontekstem występowania słowa. Użytkownik chciałby wiedzieć,  w jakim kontekście występuje dane słowo - warto wyróżnić poszukiwaną frazę poprzez oznaczenie kolorem lub pogrubieniem w ramach kontektu, w jakim występuje.

Użytkownik oczekuje, że zwrócony wynik będzie w stanie pomóc mu w realizacji obranego celu. W przypadku braku wyników, należy zasugerować użytkownikowi modyfikację kryteriów przeszukiwania, dobrze jest udostępnić odnośnik do mapy strony.

Poza modyfikacją wyszukiwania, możemy przewidzieć możliwość manipulowania liczbą wyświetlanych odnośników na liście wyników wyników, a także pogrupowanie wyników z podziałem na kategorie, w jakich występują oraz ze względu na format pliku.

Na liście wyników wyszukiwania powinny zostać zachowane podstawowe zasady nawigacji, jak odpowiednie oznaczenie odnośników odwiedzonych i nieodwiedzonych.  Ciekawym rozwiązaniem jest umieszczenie miniatury strony, do której prowadzi odnośnik. Pozwala to choćby na rozpoznanie stron już wcześniej odwiedzonych.
 
Listę udogodnień związanych z wynikami wyszukiwania można uzupełnić o możliwość zapisywania stron z wynikami. Praktycznym rozwiązaniem jest funkcja zapisywania pojedynczych odnośników  z listy wyników - możliwość tworzenia listy odnośników, którą można zapisać w formie zakładki, przesłać mailem do znajomych, wysłania odnośnika dla znajomych, udostępnić współpracownikom, wydrukować (zobacz: answers.com).

Na koniec warto wspomnieć o wizualnym upodobnieniu wyników wyszukiwania do odpowiedniej strony Google. Użytkownicy korzystający z Google są przyzwyczajeni do formatu wyświetlania wyników i tego samego oczekują od wyszukiwarek znajdujących się  w serwisach internetowych.

Dlaczego warto usprawnić wyszukiwanie na stronie

• Wyszukiwarka wspomaga przeglądanie strony przez użytkownika,
• część użytkowników wykorzystuje serwis wyłącznie do wyszukiwania, nie przeglądając zawartości,
• poprawnie funkcjonująca wyszukiwarka buduje zaufanie do serwisu.

Przykłady wspomniane w tekście:

• apple.com 
• answers.com
• clusty.com
• google.pl

Materiały źródłowe:

• Nielsen, Homepage Usability: 50 Websites Deconstructed
• Nielsen, Improving Usability Guideline Compliance
• Nielsen, Mental Models For Search Are Getting Firmer
• Louis Rosenfeld, IA Heuristics for Search Systems

Marcin Szuba @ Komitywa.com