Wikipedia ma już 25 lat. A zaczęło się od porażki

Globalnie Wikipedia to dziś imponująca sieć 358 wersji językowych, które łącznie notują ponad 15 miliardów wyświetleń miesięcznie.

Historia Wikipedii zaczęła się od porażki Nupedii – projektu opartego na rygorystycznych recenzjach ekspertów, który przez rok wygenerował zaledwie kilkanaście haseł. Przełom nastąpił gdy Jimmy Wales i Larry Sanger zmienili podejście i 15 stycznia 2001 powstała Wikipedia w obecnym kształcie. Zamiast polegać na wąskim gronie autorytetów, twórcy oddali narzędzia wszystkim internautom. Dziś, 25 lat po tej decyzji, ten „niemożliwy projekt" stał się kręgosłupem internetu, a Polska odgrywa w nim kluczową rolę.

Największy projekt społeczny w historii ludzkości

Gigantyczny zasób wiedzy zawarty w Wikipedii jest tworzony i aktualizowany przez 250 tysięcy wolontariuszy na całym świecie, co czyni Wikipedię największym projektem społecznym w historii ludzkości. To żywy dowód na to, że bezinteresowna współpraca na masową skalę jest możliwa, a pragnienie dzielenia się wiedzą nie zna granic. Serwis występuję w 358 wersjach językowych i miesięcznie notuje 15 miliardów wyświetleń.

Fenomen polskiej Wikipedii

Decyzja o otwarciu edycji dla wszystkich sprawiła, że dziś polska wersja językowa – mimo mniejszej populacji niż w krajach hiszpańsko- czy arabskojęzycznych – utrzymuje się w ścisłej światowej czołówce. Z liczbą niemal 1,7 mln artykułów (dokładnie 1 681 071) zajmujemy 10. miejsce na świecie. To ewenement na skalę globu. Każdego miesiąca polską Wikipedię odwiedzają miliony użytkowników. W samym tylko okresie od grudnia 2024 do listopada 2025 polska wersja językowa zanotowała blisko 2,5 miliarda odsłon.

Ludzie, nie algorytmy

W dobie sztucznej inteligencji sukces Wikipedii wciąż opiera się na tym samym fundamencie, co 25 lat temu: na ludziach. W Polsce to społeczność 10 845 aktywnych w ostatnim miesiącu edytorów.

- Dotarliśmy z wiedzą do wszystkich zakątków i do domów bez książek. Wikipedia stała się częścią kluczowej infrastruktury wiedzy w naszym kraju. Bez niej bylibyśmy znacznie ubożsi - mówi Grzegorz Kopaczewski, Dyrektor Wikimedia Polska.

Twarze wiedzy

Stereotypowy wikipedysta to "informatyk w średnim wieku"? I tak i nie. Wśród twórców są tacy ludzie jak JamnikzTarnowa - najmłodszy administrator polskiej Wikipedii. Ma zaledwie 18 lat, jest pasjonatem i przewodnikiem turystycznym, który dba o to, by kultura i historia jego regionu były rzetelnie opisana w sieci. To dowód, że Wikipedia to żywy, organizm, przyciągający kolejne pokolenia cyfrowych tubylców. Z kolei długoletni edytorzy widzą w projekcie wymiar głęboko społeczny.

- Bardzo sobie cenię to, że poprzez Wikipedię mogę być częścią czegoś większego ode mnie. I że mogę być częścią czegoś, co będzie pamiętane przez dziesięciolecia w historii - przyznaje wikipedysta o nicku Bacus15.

Dla wielu twórców projekt to przede wszystkim platforma porozumienia między ludźmi o różnym pochodzeniu, gdzie jedynym wyznacznikiem jest jakość źródła, a nie status społeczny autora.

Polska docenia Wikipedię i edytorów

Polska ma szczególny, sentymentalny stosunek do Wikipedii, co widać w naszej przestrzeni publicznej. To w Słubicach stanął pierwszy na świecie pomnik poświęcony anonimowym autorom Wikipedii, honorujący ich bezinteresowną pracę. W zeszłym roku dołączył do niego "Bebok Wikipedysta" przy Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Te symbole pokazują, jak głęboko idea wolnej wiedzy zakorzeniła się w polskiej kulturze i lokalnych społecznościach.

Świętujemy globalnie, działamy lokalnie

Dziś Wikipedia obchodzi urodziny globalne, ale polska edycja szykuje się do obchodów swojego lokalnego 25-lecia jesienią tego roku (polska Wikipedia powstała kilka miesięcy po pierwszej wersji: już 26 września). W czasach dominacji Big Techu i algorytmów śledzących każdy nasz ruch, Wikipedia pozostaje wierna misji non-profit.

- W Wikipedii za słowami stoją ludzie, nie AI. A to, co czytasz, podsuwają Ci Twoje zainteresowania, a nie algorytmy nastawione na zysk i utrzymanie Twojej uwagi. To fundamentalna różnica, która buduje zaufanie użytkowników - podkreśla Jolanta Drzewakowska, Rzeczniczka Wikimedia Polska.

Wesprzyj niezależną wiedzę

Przez 25 lat Wikipedia utrzymywała model non-profit, opierając się wyłącznie na działalności w ramach organizacji pozarządowej. Nie wyświetlano reklam, nie sprzedawano danych użytkowników, nie tworzone są profile marketingowe. Wikipedia utrzymuje się dzięki dobrowolnemu wsparciu ludzi, którzy wierzą w jej misję. Pomóc jest możliwa m.in. przekazując 1,5% podatku na Wikimedia Polska (KRS: 0000244732) lub wpłacając darowiznę poprzez stronę Wspieraj Wikipedię.

Stowarzyszenie Wikimedia Polska to organizacja pożytku publicznego, która promuje i wspiera rozwój polskiej Wikipedii oraz siostrzanych projektów wolnej wiedzy. Dba o zaplecze dla tysięcy wolontariuszy, zapewniając im narzędzia i wsparcie niezbędne do tego, by zasoby edukacyjne w internecie pozostały darmowe, otwarte i niezależne.

Pobierz ebook "E-book: Sklep internetowy dla małej firmy"