30 proc. nastolatków pozwoliłoby AI sfinalizować zakupy w internecie

Entuzjazm gwałtownie jednak spada, gdy sztuczna inteligencja ma dostać prawo do wydania pieniędzy bez ostatniego potwierdzenia człowieka. Tylko 6 proc. badanych polskich rodziców pozwoliłoby AI dokonać zakupu bez ich akceptacji. 61 proc. nie zgodziłoby się na to w ogóle.

To właśnie granica między „AI pomaga mi kupić” a „AI kupuje za mnie” jest najciekawszym wnioskiem z nowego raportu Mastercard „Krótka historia przyszłości zakupów i płatności”. Technologia umożliwiająca takie transakcje już istnieje i była testowana także w Polsce. Problemem przestaje więc być to, czy agent AI potrafi zapłacić. Ważniejsze stają się pytania: kto go do tego upoważnił, jak duże może zrobić zakupy, kto odpowiada za błąd i czy użytkownik potrafi odzyskać kontrolę.

AI już pomaga Polakom wybierać produkty

Badanie wykonane dla Mastercard przez Opinium objęło 26 tys. respondentów na 13 rynkach, w tym w Polsce. Było to 13 tys. par rodzic-nastolatek, przy czym dzieci miały od 13 do 18 lat. Badanie przeprowadzono w czerwcu i lipcu 2026 roku.

W Polsce 85 proc. badanych nastolatków deklaruje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy używało AI do wyszukiwania informacji o produktach. Wśród rodziców odsetek ten wyniósł 72 proc.

Co najmniej raz w miesiącu AI pomagało w takim researchu 64 proc. nastolatków i 47 proc. rodziców. Z kolei 17 proc. młodych Polaków wykorzystuje sztuczną inteligencję co najmniej raz w tygodniu do wyszukiwania najlepszej ceny lub rabatu. Wśród rodziców robi to 8 proc.

To pokazuje, że dla części młodych konsumentów AI przestaje być osobnym narzędziem. Staje się jednym z etapów normalnego procesu zakupowego - podobnie jak wyszukiwarka, marketplace, porównywarka cen czy opinie w mediach społecznościowych.

Co trzeci polski nastolatek deklaruje gotowość do korzystania z asystenta AI przy zakupach

Kolejny krok jest znacznie bardziej radykalny.

30 proc. ankietowanych polskich nastolatków byłoby skłonnych korzystać z asystenta AI, który rekomenduje produkty, wybiera spośród dostępnych opcji i finalizuje zakupy według ustalonych wcześniej zasad.

Wśród rodziców taką gotowość deklaruje 18 proc.

Nie oznacza to jednak, że młodzi konsumenci bezwarunkowo ufają algorytmom. 34 proc. polskich nastolatków bardziej zaufałoby rekomendacji AI niż opinii znajomego, a 22 proc. wybrałoby sugestię AI zamiast rady rodzica lub opiekuna. W obu przypadkach większość badanych nadal wskazuje więc człowieka.

Jeszcze wyraźniej widać to wtedy, gdy AI ma dostać realną możliwość wydawania pieniędzy.

Tylko 6 proc. rodziców dałoby AI pełne prawo do zakupu bez potwierdzenia

W pytaniu dotyczącym ostatecznej autoryzacji transakcji granica zaufania jest bardzo wyraźna.

Tylko 6 proc. badanych polskich rodziców pozwoliłoby AI dokonać zakupu bez ich końcowego potwierdzenia.

61 proc. nie zgodziłoby się na taki model w ogóle. Pozostałe 33 proc. uzależniałoby zgodę od wartości transakcji.

To ważne rozróżnienie. Konsument może zaakceptować sytuację, w której agent wyszuka produkt, porówna ceny, sprawdzi opinie i przygotuje koszyk, a jednocześnie nie chcieć, aby samodzielnie uruchomił płatność.

Największymi obawami rodziców są utrata kontroli nad tym, co kupuje AI - wskazało ją 43 proc. badanych - oraz ryzyko oszustwa lub włamania, którego obawia się 41 proc.

W handlu agentowym wygoda zderza się więc bezpośrednio z potrzebą kontroli.

Agent AI musi dostać cyfrowe pełnomocnictwo

W klasycznym e-commerce użytkownik sam wybiera produkt i naciska przycisk „kupuję i płacę”. W handlu agentowym część tych decyzji może zostać przekazana oprogramowaniu.

To zmienia znaczenie autoryzacji.

Agent nie powinien otrzymywać nieograniczonego dostępu do pieniędzy użytkownika. Potrzebne są zasady określające, co może kupić, za ile, u jakich sprzedawców i w jakim czasie.

Mastercard rozwija ten model w ramach Agent Pay. System wykorzystuje m.in. tokenizację i mechanizmy pozwalające powiązać transakcję z wcześniej określoną intencją użytkownika. Firma opisuje to jako możliwość sprawdzenia, czy agent rzeczywiście działał w granicach udzielonego mu upoważnienia.

Przykład może wyglądać tak: użytkownik nie mówi agentowi „kupuj wszystko, czego potrzebuję”, lecz „znajdź karmę tej marki, opakowanie co najmniej 10 kg, w cenie do 180 zł i kup ją, jeśli dostawa będzie bezpłatna”.

W takim modelu istotne staje się nie tylko uwierzytelnienie człowieka, ale również identyfikacja samego agenta oraz zapis jego uprawnień.

Polskie banki już testowały transakcje wykonywane przez AI

Handel agentowy nie jest wyłącznie prognozą na 2030 rok.

W 2026 roku Mastercard wraz z partnerami przeprowadził w Europie pierwsze kompleksowe transakcje płatnicze z udziałem agentów AI. W Polsce w testach uczestniczyły mBank, Bank Pekao oraz UniCredit Polska.

Podczas jednego z testów agent dostał zadanie znalezienia doświadczenia w Nowym Jorku dostępnego przez platformę Priceless.com. Wybrał degustację kawy, a następnie przeszedł proces zakupu i płatności w imieniu użytkownika.

Test miał pokazać nie tylko możliwość technicznego wykonania płatności, ale również wykorzystanie silnego uwierzytelnienia, tokenizacji oraz wcześniej określonych uprawnień.

Mastercard podaje, że transakcje agentowe przeprowadziły już dziesiątki europejskich banków, w tym mBank, Bank Pekao i UniCredit Polska.

300 mln użytkowników, ale nie „co dziesiąta osoba na świecie”

W polskim komunikacie prasowym Mastercard pojawia się stwierdzenie, że do 2030 roku „co dziesiąta osoba na świecie” będzie regularnie korzystać z agentów AI podczas zakupów i płatności.

To sformułowanie wymaga korekty.

Oryginalny europejski komunikat Mastercard mówi o „more than one in ten online shoppers”, czyli ponad jednym na dziesięciu kupujących online, a nie o co dziesiątym mieszkańcu świata.

Firma prognozuje ponad 300 mln takich użytkowników do końca dekady. 300 mln osób nie stanowi jednej dziesiątej światowej populacji, dlatego w tym tekście posługujemy się precyzyjniejszą wersją z oryginalnego materiału Mastercard.

Trzeba też podkreślić, że liczba 300 mln jest prognozą stworzoną przy udziale czterech futurystów, a nie wynikiem badania ankietowego.

Twardymi danymi z badania są natomiast odpowiedzi 26 tys. respondentów z 13 rynków.

Największy problem: kto odpowiada, gdy AI kupi źle?

Im więcej samodzielności dostanie agent, tym ważniejsze staje się pytanie o odpowiedzialność.

Co się stanie, jeżeli system wybierze niewłaściwy produkt? Jeśli źle zinterpretuje limit ceny? Jeżeli sprzedawca opisze ofertę w sposób wprowadzający algorytm w błąd? Albo gdy agent wykona transakcję zgodną technicznie z uprawnieniem, ale niezgodną z faktyczną intencją właściciela?

Raport Mastercard wskazuje, że rozwój handlu agentowego będzie wymagał jasnych zasad dotyczących tożsamości agenta, zgody użytkownika, zakresu upoważnienia oraz odpowiedzialności za wykonane działania.

Theodora Lau, jedna z ekspertek współtworzących raport, przewiduje, że do 2030 roku co najmniej trzech regulatorów finansowych z państw G20 może wprowadzić formalne zasady rejestrowania, autoryzowania i monitorowania agentów AI.

To jeden z obszarów, w których technologia może rozwijać się szybciej niż praktyka prawna i konsumencka.

Sklepy będą sprzedawać nie tylko ludziom

Zmiana będzie istotna również dla e-commerce.

Jeżeli agent ma samodzielnie wybierać produkty, sklep musi przekazać mu dane w sposób, który system potrafi jednoznacznie odczytać i porównać.

Cena, dostępność, wariant produktu, koszt i termin dostawy, warunki zwrotu, certyfikaty, skład, parametry techniczne oraz ograniczenia oferty przestają być informacją przygotowaną wyłącznie dla człowieka.

Muszą stać się czytelne także dla maszyn.

Mastercard przewiduje, że sprzedawcy będą musieli dostosować do agentów AI informacje produktowe, programy lojalnościowe i część cyfrowej ścieżki zakupowej.

To rozwinięcie trendu, który jest już widoczny przy wyszukiwaniu produktów przez ChatGPT, Gemini czy Perplexity. Różnica jest jednak zasadnicza: dotąd system przede wszystkim rekomendował. Agent ma również wykonać działanie.

Najpierw AI dostanie zakupy rutynowe

Według autorów raportu najszybciej agentom będziemy przekazywać zakupy powtarzalne i stosunkowo mało ryzykowne: artykuły spożywcze, leki dostępne w ustalonym schemacie zakupowym czy subskrypcje.

To logiczne także z punktu widzenia wyników badania.

Użytkownikowi łatwiej pozwolić agentowi ponownie zamówić ten sam produkt w określonym limicie cenowym niż powierzyć mu wybór drogiego telefonu, samochodu czy wakacji.

Dlatego przyszłość handlu agentowego prawdopodobnie nie zacznie się od całkowitego oddania zakupów sztucznej inteligencji. Bardziej realny jest model stopniowego przekazywania jej kolejnych czynności.

Najpierw wyszukiwanie. Potem porównywanie. Następnie przygotowanie zakupu. Na końcu - płatność w jasno określonych granicach.

Dane Mastercard pokazują, że właśnie przy ostatnim etapie pojawia się dziś największy opór.

Technologia potrafi już zapłacić. Konsumenci nie są jeszcze gotowi, by przestać patrzeć jej na ręce.

Źródła:

Mastercard, „A Short History of the Future of Shopping and Payments”, 2026.

Mastercard Europe, „Mastercard report predicts that one in 10 people will routinely use AI agents to shop and pay by 2030”, 8 września 2026

Mastercard Polska, „Mastercard Agent Pay: bezpieczna, skalowalna i godna zaufania agentowa sztuczna inteligencja”:

Mastercard Europe, „Europe is Building the Foundations for Trusted Agentic Commerce”, 2026:
 

FinTech Poland, „Agent AI dokonał pierwszej transakcji w Polsce. Rusza era agentic commerce”, 29 maja 2026:
 

Mastercard / Opinium, badanie przeprowadzone w czerwcu i lipcu 2026 roku wśród 13 tys. par rodzic-nastolatek, łącznie 26 tys. respondentów na 13 rynkach.

 

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"