UOKiK stawia zarzuty dwóm uczelniom. Chodzi o opłaty i rekrutację online

UOKiK postawił zarzuty uczelni Varsovia i Wyższej Szkole Kształcenia Zawodowego. Urząd kwestionuje opłaty za rezygnację, brak zwrotów i sposób zawierania umów online.

UOKiK stawia zarzuty dwóm uczelniom. Chodzi o opłaty i rekrutację online

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił zarzuty dwóm niepublicznym szkołom wyższym: Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych „Varsovia” w Warszawie, działającej wcześniej jako Collegium Humanum, oraz Wyższej Szkole Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu. Urząd kwestionuje między innymi opłatę pobieraną w związku z rezygnacją ze studiów, zasady zwracania wpisowego oraz sposób zawierania płatnych umów za pośrednictwem stron internetowych.

Na tym etapie nie ma prawomocnego rozstrzygnięcia przesądzającego, że uczelnie naruszyły prawo. Postawienie zarzutów oznacza prowadzenie postępowań administracyjnych. Obie szkoły mogą przedstawiać wyjaśnienia, dowody i argumenty. Dopiero po zbadaniu materiału Prezes UOKiK może wydać decyzje, od których przysługuje droga odwoławcza.

Sprawy dotyczą dwóch różnych modeli działania. W przypadku Varsovii urząd analizuje przede wszystkim postanowienia umów i regulaminów stosowanych wobec studentów. Zarzuty wobec WSKZ odnoszą się w dużej mierze do internetowej rekrutacji, informacji o podmiocie prowadzącym kształcenie oraz zgody na rozpoczęcie usługi przed upływem terminu na odstąpienie od umowy.

Student uczelni niepublicznej jest także konsumentem

Studia niepubliczne są usługą odpłatną. Kandydat lub student zawierający umowę z uczelnią występuje więc nie tylko jako członek wspólnoty akademickiej, ale również jako konsument. Ma prawo poznać cenę, zasady rezygnacji, zakres świadczeń i tożsamość podmiotu, który będzie odpowiadał za wykonanie umowy.

- Rozpoczęcie studiów wyższych na uczelni niepublicznej jest możliwe dopiero po zawarciu umowy i opłaceniu nauki. Studentów chroni wówczas prawo konsumenckie - powiedział Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK. Jak zaznaczył, wątpliwości urzędu dotyczą umów zawieranych ze studentami oraz informacji publikowanych na stronach szkół.[2]

Ochrona konsumencka nie oznacza, że student może bez konsekwencji zrezygnować z każdej odpłatnej usługi w dowolnym momencie. Uczelnia może rozliczyć świadczenia rzeczywiście wykonane. Warunki takiego rozliczenia nie mogą jednak tworzyć jednostronnej przewagi szkoły ani nakładać na konsumenta automatycznych, nieproporcjonalnych kosztów niezależnych od okoliczności.

Varsovia: opłata w wysokości miesięcznego czesnego za rezygnację

Pierwsze postępowanie dotyczy Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych „Varsovia”. Według UOKiK stosowane wzorce umów przewidywały opłatę administracyjną odpowiadającą miesięcznemu czesnemu, gdy student rezygnował z nauki albo przenosił się do innej szkoły w trakcie roku akademickiego.

Urząd ocenia, czy takie postanowienie nie obciążało konsumenta jednostronnie. W komunikacie zwrócono uwagę, że umowy nie zawierały analogicznej sankcji finansowej na wypadek niewywiązania się uczelni z jej obowiązków.

Do UOKiK wpływały skargi osób, które wiązały rezygnację z zastrzeżeniami wobec przebiegu kształcenia. Skarżący wskazywali między innymi na zajęcia, które ich zdaniem nie odbywały się zgodnie z programem, nieregularne uzupełnianie ocen oraz problemy z przystąpieniem do egzaminu dyplomowego.[3]

Są to relacje studentów przywołane przez urząd, a nie ustalenia prawomocnego wyroku. W publikacji należy zatem rozdzielać trzy poziomy informacji: treść skarg, ocenę Prezesa UOKiK i ostateczny wynik postępowania.

- Umowy między studentem a uczelnią nie powinny faworyzować tej drugiej. Konsument powinien być traktowany przez uczelnię wyższą jako partner - podkreślił Tomasz Chróstny.[4]

UOKiK kwestionuje zasady zwracania wpisowego

Zastrzeżenia wobec Varsovii obejmują również postanowienia dotyczące wpisowego, opłaty rekrutacyjnej i opłaty za wydanie legitymacji studenckiej.

Według komunikatu uczelnia miała zastrzegać brak zwrotu tych pieniędzy również wtedy, gdy kandydat nie został przyjęty albo wybrany kierunek nie został uruchomiony. Inne postanowienie uzależniało możliwość odzyskania opłaty od rezygnacji złożonej przed wydaniem indywidualnej decyzji o przyjęciu i od przesłania odpowiedniego wniosku.

UOKiK stoi na stanowisku, że zwrot nie powinien zależeć od dodatkowego żądania konsumenta, jeżeli szkoła nie wykonała opłaconej czynności i nie poniosła związanego z nią kosztu. Przykładem podanym przez urząd jest opłata za legitymację, która nie została wydrukowana.

Nie wynika z tego, że każda opłata rekrutacyjna musi zostać zwrócona w każdym przypadku. Znaczenie mają treść umowy, rzeczywiście wykonane czynności i poniesione koszty. Zarzut dotyczy automatycznego zatrzymywania środków bez uwzględniania konkretnej sytuacji.

Spór tylko przed sądem w Warszawie

Kolejnym zakwestionowanym postanowieniem była klauzula wskazująca sąd w Warszawie jako właściwy do rozpoznawania sporów między uczelnią a studentem.

Taki zapis mógł utrudniać dochodzenie praw osobom mieszkającym w innych częściach kraju. Konsument może korzystać z zasad właściwości sądu przewidzianych w przepisach. Narzucona z góry właściwość odległego sądu może oznaczać dodatkowe koszty dojazdu i zniechęcać do wniesienia sprawy.

Również ten zarzut nie jest jeszcze ostatecznym stwierdzeniem bezprawności konkretnego postanowienia. Ocenę klauzuli Prezes UOKiK przedstawi po zakończeniu postępowania.

WSKZ: przycisk „Aplikuj” miał prowadzić do płatnej umowy

Druga sprawa dotyczy Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu. Szkoła prowadzi lub wykorzystuje w procesie zapisów między innymi serwisy wskz.pl, studia-online.pl, studia-pedagogiczne.pl oraz studia-wroclaw.pl. Za ich pośrednictwem oferowane są studia podyplomowe, licencjackie, inżynierskie i magisterskie.

Prezes UOKiK zakwestionował oznaczenia przycisków używanych podczas zapisywania się na naukę. Według skarg kliknięcie komunikatu „Załóż konto/Aplikuj” albo „Załóż konto/Rozpocznij studia” mogło skutkować zawarciem odpłatnej umowy.

Kandydat mógł odczytać taki komunikat jako utworzenie profilu lub rozpoczęcie procedury rekrutacyjnej. Finansowy skutek czynności nie był, w ocenie urzędu, przedstawiony dostatecznie jasno.

Ustawa o prawach konsumenta określa tę kwestię precyzyjnie. Gdy umowa zawierana elektronicznie nakłada obowiązek zapłaty, konsument musi jednoznacznie potwierdzić, że ma świadomość tego skutku. Przycisk powinien zawierać sformułowanie „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” albo inne równie czytelne określenie. Jeżeli przedsiębiorca nie spełni tego wymogu, zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy umowa nie zostaje zawarta.[5]

Wynik postępowania będzie zależał między innymi od pełnego wyglądu procesu rejestracji, informacji widocznych przed kliknięciem, treści regulaminów oraz sposobu potwierdzania umowy. Nie można go ocenić wyłącznie na podstawie nazwy jednego przycisku wyrwanej z całej ścieżki zakupowej.

Kto naprawdę prowadzi zajęcia

UOKiK analizuje również sposób informowania o tym, która uczelnia jest stroną umowy i odpowiada za prowadzenie konkretnego kierunku.

Na platformach wykorzystywanych przez WSKZ można zapisywać się także na studia organizowane przez inne szkoły wyższe. Kandydat powinien przed zawarciem umowy wiedzieć, z kim ją podpisuje, kto układa i wykonuje program, gdzie odbywają się zajęcia oraz jaka jest rola operatora serwisu internetowego.

Urząd otrzymał sygnały od osób, które spodziewały się zajęć stacjonarnych we Wrocławiu, natomiast po rejestracji miały dowiedzieć się, że kształcenie prowadzi inna uczelnia w Starogardzie Gdańskim.[6]

Także w tym przypadku komunikat opisuje zarzuty i skargi, nie zakończoną ocenę prawną. Dla rozstrzygnięcia istotne będzie to, jakie informacje kandydat otrzymywał przed zawarciem umowy i czy były one podane w sposób jednoznaczny.

Odstąpienie od umowy i rozpoczęcie nauki przed upływem 14 dni

Umowa zawarta przez internet jest co do zasady umową na odległość. Konsumentowi zazwyczaj przysługuje 14 dni na odstąpienie od niej. Jeżeli jednak chce, aby świadczenie usługi rozpoczęło się wcześniej, przedsiębiorca powinien uzyskać od niego osobne, wyraźne żądanie.

Według UOKiK WSKZ miała traktować akceptację regulaminu jednocześnie jako zgodę na rozpoczęcie wykonywania usługi przed upływem terminu na odstąpienie. Urząd uważa, że taka decyzja powinna zostać wyrażona oddzielnie i świadomie, po przekazaniu informacji o jej konsekwencjach.

Ma to znaczenie finansowe. Jeżeli konsument prawidłowo zażąda rozpoczęcia usługi, a następnie odstąpi od umowy, może zostać zobowiązany do zapłaty proporcjonalnej kwoty za świadczenie wykonane do chwili rezygnacji. Przedsiębiorca nie może jednak żądać takiej zapłaty, gdy rozpoczął usługę bez wymaganej zgody albo nie przekazał odpowiednich informacji.

Uczelniom może grozić kara do 10 proc. obrotu

Jeżeli zarzuty zostaną potwierdzone, Prezes UOKiK może nałożyć na każdą z uczelni karę do 10 proc. obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym wydanie decyzji. Górna granica nie oznacza, że kara automatycznie zostanie wymierzona w tej wysokości. Organ bierze pod uwagę między innymi charakter, skalę, czas trwania i skutki praktyki.

Postępowania mogą zakończyć się także nakazem zaniechania kwestionowanych działań, usunięcia skutków naruszenia lub poinformowania konsumentów. Ostateczny zakres ewentualnych obowiązków będzie znany dopiero po wydaniu decyzji.

Należy również odróżnić postępowanie prowadzone przez UOKiK od indywidualnego sporu studenta z uczelnią. Urząd chroni zbiorowe interesy konsumentów. Nie rozstrzyga automatycznie każdej prywatnej sprawy dotyczącej zwrotu pieniędzy, ważności konkretnej umowy czy wysokości roszczenia.

Co mogą zrobić studenci

Osoba kwestionująca opłatę lub sposób zawarcia umowy powinna zachować pełną dokumentację: umowę, regulamin obowiązujący w dniu rejestracji, potwierdzenia płatności, korespondencję, harmonogram zajęć i zrzuty ekranu z procesu zapisu.

Znaczenie może mieć wersja dokumentów obowiązująca w konkretnym dniu. Regulaminy i formularze internetowe są zmieniane, dlatego obecny wygląd strony nie zawsze odtwarza warunki, na które zgodził się student kilka miesięcy wcześniej.

Konsument może złożyć reklamację do uczelni, skorzystać z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo przekazać sygnał UOKiK. W sprawie indywidualnego roszczenia może być konieczna odrębna analiza umowy i okoliczności. Sam komunikat urzędu nie zastępuje porady prawnej i nie przesądza wyniku sporu.

Zarzuty wobec uczelni nie są wyrokiem

Najważniejsza informacja prawna pozostaje prosta: UOKiK postawił obu szkołom zarzuty, ale jeszcze ich nie ukarał i nie wydał prawomocnych rozstrzygnięć.

Dlatego nie należy pisać, że Varsovia albo WSKZ „oszukiwały studentów”, „łamały prawo” czy „wymuszały opłaty”. Na obecnym etapie uprawnione są sformułowania: „UOKiK zarzuca”, „urząd zakwestionował”, „według skarg studentów” oraz „jeżeli zarzuty się potwierdzą”.

Sprawa ma jednak szersze znaczenie dla rynku edukacyjnego. Pokazuje, że przy zapisie na płatne studia internetowy formularz jest częścią procesu sprzedaży, a regulamin szkoły wyższej podlega kontroli podobnie jak umowa operatora telekomunikacyjnego, banku czy serwisu subskrypcyjnego. Akademicki charakter usługi nie wyłącza podstawowych praw konsumenta.

 

Pobierz ebook "Wielki ranking agencji marketingowych 2026 roku i e-book o trendach w promocji w sieci"