Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów

AUTOPROMOCJA

"Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców" Tomasza Bonka to książka, która łączy reportaż z podróży, historię władczyń oraz opowieść o Polakach, którzy od dziesięcioleci badają i konserwują zabytki nad Nilem.

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"

Najważniejsze informacje o książce

• Tytuł: "Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców"
• Autor: Tomasz Bonek
• Wydawnictwo Znak 
• Liczba stron: 432
• Wydanie: pierwsze
• Oprawa: broszurowa ze skrzydełkami
• Format: 140 x 205 mm
• ISBN: 978-83-8427-530-6
• Liczba ilustracji: ponad 150 zdjęć, w tym fotografie kolorowe
• Gatunek: reportaż historyczny i archeologiczny z elementami literatury podróżniczej
• Główne bohaterki: Hatszepsut, Teje, Nefertiti, Nefertari, Kleopatra VII oraz inne władczynie starożytnego Egiptu
• Ważny wątek: polscy archeolodzy, egiptolodzy, architekci i konserwatorzy pracujący między innymi w Deir el-Bahari, Abu Simbel i Aleksandrii

Książkę można zamówić w Empiku:
https://www.empik.com/egipt-sladami-starozytnych-krolowych-i-ich-polskich-odkrywcow-bonek-tomasz,p1713007205,ksiazka-p

Niezwykły przewodnik po Egipcie

Książka "Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców" prowadzi czytelnika przez Gizę, Luksor, nekropolę tebańską, Deir el-Bahari, Karnak, Dolinę Królów, Dolinę Królowych, Tell el-Amarnę, Asuan, Abu Simbel, Denderę i Aleksandrię. Miejsca układają się w trasę, ale nie jest to plan wyjazdu z adresami hoteli i listą godzin otwarcia.

Dr Patryk Chudzik, archeolog i kierownik polsko-egipskiej ekspedycji pracującej w świątyni Hatszepsut, trafnie określa książkę we wstępie jako opowieść łączącą motywy przewodnika i reportażu. 

Polacy w świątyni Hatszepsut: praca pokoleń

W Deir el-Bahari łączy się historia starożytnej władczyni z jednym z najważniejszych rozdziałów polskiej archeologii. Polsko-egipska ekspedycja pracuje w świątyni Hatszepsut od 1961 roku: konserwacja, analiza inskrypcji, rekonstrukcja architektury, zabezpieczanie polichromii i publikacja wyników.

Bohaterami tej części książki są nie tylko archeolodzy i egiptolodzy. Reportaż pokazuje także architektów, konserwatorów, fotografów, epigrafików, inżynierów oraz egipskich pracowników. Bez ich wspólnej pracy zwiedzający nie zobaczyliby świątyni w jej dzisiejszej formie. 

To proces wyjątkowo długi. Na trzech tarasach świątyni trzeba rozpoznać i połączyć rozproszone fragmenty, odtworzyć program dekoracyjny, zrozumieć kolejne fazy przebudowy i zabezpieczyć materiał przed dalszym niszczeniem. Zespół pracuje między innymi przy kaplicy Hathor, kompleksie kultu królewskiego, posągach ozyriackich i reliktach sąsiednich grobowców. Każda decyzja konserwatorska wpływa na to, co zobaczą następne pokolenia. Ta perspektywa odróżnia książkę od katalogu tajemnic Egiptu. 

Hathor i świątynia, która nie była szarym kamieniem

W Deir el-Bahari szczególne znaczenie miała Hathor, bogini związana między innymi z macierzyństwem, miłością, muzyką, zachodnią nekropolą i odrodzeniem zmarłych.

Książka próbuje przywrócić zmysłowy wymiar tego miejsca bez udawania, że można dokładnie odtworzyć doświadczenie człowieka sprzed trzech i pół tysiąca lat. Zachowane reliefy, pigmenty, układ kaplic i teksty pozwalają jednak wyjść poza obraz pustej, kamiennej scenografii. Czytelnik zaczyna rozumieć, dlaczego architektura, krajobraz i kult tworzyły jedną całość.

Nefertari, Abu Simbel i polski udział w ratowaniu zabytków Nubii

Nefertari, Wielka Królewska Małżonka Ramzesa II, zapisała się w historii za sprawą jednego z najpiękniej dekorowanych grobowców w Dolinie Królowych oraz świątyni w Abu Simbel. Przy mniejszej ze skalnych świątyń jej posągi osiągają rozmiary niespotykane w przedstawieniach królewskich małżonek. Nie dowodzi to równości politycznej z Ramzesem II, ale pokazuje wyjątkową rangę jego małżonki.

Tymczasem budowa Wysokiej Tamy Asuańskiej groziła zatopieniem zabytków Nubii. Międzynarodowa kampania koordynowana przez UNESCO doprowadziła do przeniesienia 22 zabytków i zespołów architektonicznych. Świątynie w Abu Simbel pocięto na wielkie bloki i odtworzono wyżej, poza zasięgiem wód Jeziora Nasera.

Profesor Kazimierz Michałowski uczestniczył w pracach eksperckich związanych z ratowaniem kompleksu. W książce jego wspomnienia i dokumenty pokazują, że ochrona zabytków była zarazem przedsięwzięciem naukowym, inżynieryjnym, dyplomatycznym i politycznym.

Ta historia podważa wygodny podział na starożytnych twórców i współczesnych odkrywców. Zabytki mają także historię konserwacji, przesunięć, rekonstrukcji i decyzji podejmowanych w warunkach presji czasu. Dzisiejszy widok Abu Simbel jest prawdziwy, ale nie jest nietknięty. Ocalał dzięki ogromnej ingerencji.

Od Edfu do Aleksandrii: skąd w Egipcie tak silny polski ślad

Polska archeologia śródziemnomorska nie zaczęła się od jednego szczęśliwego odkrycia. Przedwojenne wykopaliska w Edfu prowadzone od 1937 roku przez Kazimierza Michałowskiego zbudowały doświadczenie i pozycję, które po wojnie pozwoliły rozwijać kolejne misje. Michałowski stworzył szkołę łączącą badania z konserwacją i publiczną prezentacją zabytków.

W książce jego nazwisko prowadzi do uczniów i następców: Jadwigi Lipińskiej, Tadeusza Andrzejewskiego, Karola Myśliwca oraz wielu badaczy obecnych na egipskich stanowiskach dzisiaj. Ważną rolę odgrywa też Janusz Roszko. Jego reportaże opublikowane w "Przekroju" w 1972 roku stały się dla Tomasza Bonka punktem odniesienia. Autor wraca do opisanych wtedy miejsc i sprawdza, co zmieniło się w Egipcie, archeologii i sposobie opowiadania o odkryciach.[16]

To zabieg ciekawszy niż nostalgiczne porównanie dawnych i nowych podróży. Roszko pisał w epoce masowej fascynacji archeologiczną sensacją, świeżej pamięci kampanii nubijskiej i zupełnie innych relacji między badaczami a mediami. Współczesny reportaż musi dodatkowo mierzyć się z dziedzictwem kolonialnej archeologii, odpowiedzialnością wobec lokalnych społeczności i tempem internetowej informacji.

Co odróżnia tę książkę od innych książek o starożytnym Egipcie

Po pierwsze, kobiety nie tworzą osobnego dodatku do historii faraonów. Ich losy wyznaczają trasę całej książki. Hatszepsut prowadzi do Deir el-Bahari, Teje do dworu Amenhotepa III i Amarny, Nefertiti do sporu między ikoną a dokumentem, Nefertari do Doliny Królowych i Abu Simbel, a Kleopatra do polityki Ptolemeuszy i pamięci o Aleksandrii.

Polska archeologia jest równorzędnym tematem, a nie przypisem. Czytelnik dowiaduje się, dlaczego szkoła Kazimierza Michałowskiego zdobyła międzynarodową pozycję, na czym polega wielopokoleniowa praca w Deir el-Bahari oraz jak badania łączą się z konserwacją.

Po trzecie, autor pokazuje, jak powstaje wiedza. Zamiast podawać wyłącznie gotowe odpowiedzi, odsłania spory, błędne identyfikacje, medialne skróty i granice interpretacji. To sprawia, że książka opowiada nie tylko o Egipcie, lecz także o odpowiedzialności za opisywanie przeszłości.

Po czwarte, reportaż historyczny spotyka się z opowieścią podróżniczą. Czytelnik przemieszcza się między miejscami, ale nie dostaje pocztówkowego katalogu. Współczesny Egipt pozostaje obecny jako realna przestrzeń pracy, turystyki, pamięci i szybkiej zmiany.

Dla kogo jest "Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców"

Ta książka może zainteresować:

• osoby szukające wciągającej książki o starożytnym Egipcie;
• czytelników reportażu historycznego i literatury podróżniczej;
• czytelników szukających informacji o Hatszepsut, Teje, Nefertiti, Nefertari i Kleopatrze;
• osoby zainteresowane historią kobiet i mechanizmami pamięci;
• czytelników, którzy chcą poznać osiągnięcia polskich archeologów w Egipcie;
• turystów pragnących lepiej rozumieć zabytki Gizy, Luksoru, Deir el-Bahari, Abu Simbel i Aleksandrii;
• osoby wybierające ilustrowaną książkę historyczną na prezent.

Dla kogo ta książka może nie być odpowiednia

Nie jest to najlepszy wybór dla osoby oczekującej:

• aktualnego poradnika o hotelach, wizach, cenach i transporcie;
• kompletnej, akademickiej historii Egiptu;
• katalogu wszystkich królowych i księżniczek;
• sensacyjnych rozstrzygnięć każdej archeologicznej zagadki;
• fikcji historycznej lub powieści przygodowej.

Do planowania wyjazdu potrzebny będzie osobny, regularnie aktualizowany przewodnik turystyczny. Do systematycznej nauki egiptologii warto dodać podręczniki i monografie. Książka Bonka ma inne zadanie: prowadzi przez wybrane miejsca i biografie, pokazując historię jako pracę nad śladem.

Dlaczego warto ją przeczytać przed podróżą do Egiptu

Ta książka pomaga zrozumieć, dlaczego świątynia wygląda dziś właśnie tak, kto ją odbudowywał, co nadal pozostaje przedmiotem badań i jak zmieniała się interpretacja jej twórczyni.

Po lekturze mniejsze piramidy w Gizie nie są już dodatkiem do wielkich grobowców. Posąg Hatszepsut nie jest dowodem na proste "przebranie za mężczyznę". Twarz Teje przestaje być anonimowym portretem. Popiersie Nefertiti rodzi pytanie o różnicę między sławą obrazu a wiedzą o osobie. Abu Simbel przypomina o ratowaniu dziedzictwa, a nie tylko o potędze Ramzesa II.

To zmiana użyteczna także wtedy, gdy czytelnik nie planuje wyjazdu. Uczy ostrożności wobec gotowych ikon i zwracania uwagi na ludzi, których pominięto w najpopularniejszej wersji historii.

Najkrótsza odpowiedź: o czym jest ta książka?

"Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców" Tomasza Bonka to 432-stronicowy, bogato ilustrowany reportaż historyczny o kobietach sprawujących władzę w starożytnym Egipcie oraz o polskich badaczach, którzy odkrywają, dokumentują i konserwują związane z nimi zabytki. Książka łączy podróż przez najważniejsze stanowiska nad Nilem z rozmowami, historią archeologii i krytycznym czytaniem źródeł.

FAQ: najczęstsze pytania o książkę

• Czy "Egipt" Tomasza Bonka jest przewodnikiem turystycznym?

Nie. To reportaż historyczny i archeologiczny z elementami opowieści podróżniczej. Prowadzi przez rzeczywiste miejsca, ale nie zawiera aktualnego poradnika o wizach, hotelach, transporcie i cenach.

• O których królowych opowiada książka?

Główne wątki dotyczą Hatszepsut, Teje, Nefertiti, Nefertari i Kleopatry VII. Pojawiają się także inne kobiety królewskich dynastii, między innymi w kontekście Amarny, schyłku Nowego Państwa i dynastii Ptolemeuszy.

• Dlaczego w książce tak ważni są polscy archeolodzy?

Polskie zespoły od dziesięcioleci prowadzą w Egipcie wykopaliska, badania epigraficzne, dokumentację i konserwację. Szczególne miejsce zajmują prace szkoły Kazimierza Michałowskiego, ekspedycja w świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari, udział w ratowaniu zabytków Nubii oraz badania w Aleksandrii.

• Czy książka wyjaśnia, dlaczego Hatszepsut przedstawiano jako mężczyznę?

Tak. Pokazuje, że męskie elementy wizerunku należały do egipskiej ikonografii królewskiego urzędu. Nie należy ich sprowadzać do współczesnego wyobrażenia o przebraniu. Książka omawia również żeńskie elementy tytulatury i przedstawień Hatszepsut.

• Czy wiadomo, co stało się z Nefertiti?

Nie ma jednej, powszechnie zaakceptowanej odpowiedzi. Książka przedstawia najważniejsze hipotezy dotyczące jej ostatnich lat i możliwej współwładzy, ale odróżnia je od ustalonych faktów.

• Czy książka mówi o odkryciu grobu Kleopatry?

Nie ogłasza takiego odkrycia. Opowiada o Kleopatrze, dynastii Ptolemeuszy, rzymskiej propagandzie i późniejszej kulturze popularnej, a także o polskich badaniach w Aleksandrii. Miejsce pochówku Kleopatry VII pozostaje nieustalone.

• Ile stron i zdjęć ma książka?

Książka liczy 432 strony i zawiera ponad 150 zdjęć, w tym fotografie kolorowe.

• Kto napisał słowo wstępne?

Słowo wstępne napisał dr Patryk Chudzik, archeolog i kierownik Polsko-Egipskiej Ekspedycji Archeologiczno-Konserwatorskiej do Świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari.

• Gdzie można kupić książkę?

Książkę można zamówić między innymi w księgarni wydawnictwa Znak oraz w Empiku. Aktualną cenę, wariant dostawy i dostępność należy sprawdzić na stronie sprzedawcy.

Jedna podróż, dwa rodzaje pamięci

Najciekawsze spotkanie w tej książce zachodzi między dwiema historiami. Pierwsza dotyczy kobiet, których władzę zapisywano, przekształcano, pomniejszano albo próbowano wymazać. Druga dotyczy ludzi, którzy po tysiącach lat odczytują pozostałe ślady i decydują, jak je zabezpieczyć oraz opowiedzieć.

Tych historii nie da się rozdzielić. Bez archeologii wizerunek królowych składałby się głównie z późniejszych legend. "Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców" pokazuje drogę pomiędzy tymi skrajnościami.

To książka o Egipcie, ale również o pamięci, obrazie władzy i cierpliwości potrzebnej do pracy z przeszłością. Piramidy nadal pozostają monumentalne. Po tej lekturze trudniej jednak nie zauważyć tego, co przez wieki stało w ich cieniu.

 

Pobierz ebook "Książka o Egipcie, jakiego nie pokazują wycieczki. Śladami starożytnych królowych i polskich archeologów"