Badanie EFL: 22 proc. MŚP nisko ocenia swoją gotowość do wdrażania AI

Polskie małe i średnie firmy lepiej oceniają swoje przygotowanie do wdrażania sztucznej inteligencji niż pół roku wcześniej. Z najnowszego Barometru AI EFL na drugie półrocze 2026 roku wynika, że niski poziom gotowości deklaruje 22 proc. badanych przedsiębiorstw, wobec 43 proc. w poprzednim pomiarze.

Największą grupę stanowią firmy oceniające swoje kompetencje jako umiarkowane. Jednocześnie wyniki pokazują wyraźne różnice między branżami i wielkością przedsiębiorstw, a sektor kreatywny i marketingowy podchodzi do własnych możliwości znacznie ostrożniej niż w poprzednim badaniu.

Mniej firm deklaruje niski poziom gotowości do AI

W najnowszej edycji Barometru AI 12 proc. przedsiębiorstw oceniło swoje przygotowanie do wdrażania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji jako wysokie lub bardzo wysokie. W poprzednim pomiarze taką odpowiedź wskazywało 7 proc. badanych. Udział firm deklarujących niski lub bardzo niski poziom przygotowania spadł natomiast z 43 do 22 proc. Co istotne, w obecnej edycji żadna firma nie określiła swojej gotowości jako bardzo niskiej.

Największą grupę stanowią przedsiębiorstwa, które oceniają swoje kompetencje jako umiarkowane. Taką odpowiedź wskazało 66 proc. respondentów, o 16 punktów procentowych więcej niż pół roku wcześniej. Wyniki sugerują, że przedsiębiorcy coraz lepiej orientują się w możliwościach AI, ale nie oznaczają jeszcze powszechnej gotowości do zaawansowanych wdrożeń.

- "Wyniki najnowszego Barometru AI pokazują, że polskie MŚP stopniowo oswajają sztuczną inteligencję i coraz lepiej odnajdują się w procesie jej wdrażania. Jeszcze pół roku temu niemal połowa firm oceniała swoje przygotowanie jako niskie lub bardzo niskie, dziś takie deklaracje składa co piąty przedsiębiorca. To wyraźna zmiana, która może świadczyć o rosnącym doświadczeniu firm i lepszym rozumieniu możliwości tej technologii. Jednocześnie nie powinniśmy przeceniać tego optymizmu, ponieważ nadal tylko niewielka część MŚP uważa się za bardzo dobrze przygotowaną do AI. Większość przedsiębiorców ocenia swoje kompetencje jako umiarkowane, co pokazuje, że choć zrobiliśmy krok do przodu, przed polskimi firmami wciąż wiele pracy związanej z rozwijaniem umiejętności i praktycznym wykorzystaniem sztucznej inteligencji" - mówi Paweł Lewandowski, wiceprezes zarządu EFL. 

Średnie firmy bardziej pewne, mikroprzedsiębiorstwa nadal ostrożne

Poziom samooceny jest powiązany z wielkością firmy. Wśród średnich przedsiębiorstw 28 proc. deklaruje wysokie lub bardzo wysokie przygotowanie do AI. Pół roku wcześniej było to 13 proc. W mikrofirmach wysoki poziom gotowości wskazuje zaledwie 3 proc. respondentów, choć udział podmiotów oceniających swoje przygotowanie jako niskie zmniejszył się z 51 do 33 proc. W małych firmach pozytywną samoocenę deklaruje 10 proc. badanych, wobec 7 proc. w poprzednim półroczu.

Dane pokazują, że poprawa nastrojów obejmuje także najmniejsze przedsiębiorstwa, ale dystans między nimi a średnimi firmami pozostaje duży. Może to mieć znaczenie dla sposobu planowania wdrożeń: mniejsze podmioty częściej muszą łączyć eksperymentowanie z AI z bieżącymi obowiązkami i ograniczonymi zasobami kadrowymi.

Handel liderem, marketing zmienia ocenę swoich możliwości

W podziale na branże najwyższy poziom gotowości deklarują firmy handlowe. W handlu detalicznym i hurtowym 28 proc. przedsiębiorstw ocenia swoje przygotowanie jako wysokie lub bardzo wysokie - to najlepszy wynik wśród ośmiu analizowanych sektorów. Drugie miejsce zajmuje branża technologii informacyjnych, czyli ICT. Wysokie kompetencje deklaruje tam 16 proc. badanych, wobec 9 proc. pół roku wcześniej.

Największa zmiana dotyczy sektora kreatywnego i marketingu. W poprzednim pomiarze 32 proc. firm z tej branży oceniało gotowość do AI jako wysoką lub bardzo wysoką, co było najwyższym wynikiem wśród analizowanych sektorów. Obecnie tylko 2 proc. deklaruje wysoki poziom kompetencji, a 98 proc. ocenia je jako umiarkowane.

Taka zmiana może oznaczać, że wraz z rosnącą znajomością narzędzi firmy z branży kreatywnej i marketingowej zaczęły krytyczniej oceniać własne umiejętności. W praktyce korzystanie z narzędzi AI nie musi być równoznaczne z gotowością organizacji do ich systematycznego wykorzystywania, integrowania z procesami czy oceny jakości rezultatów. Sam komunikat nie przesądza jednak, co dokładnie spowodowało zmianę samooceny.

Ostrożnie do wdrażania AI podchodzą również firmy z przemysłu wytwórczego i przetwórczego, transportu i logistyki oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej. W tych sektorach nie odnotowano odpowiedzi wskazujących na wysoki lub bardzo wysoki poziom przygotowania. Największy odsetek niskich ocen występuje w branży HoReCa - niską gotowość deklaruje tam połowa przedsiębiorstw.

Większość firm wdraża AI samodzielnie

Pomimo zmiany samooceny przedsiębiorstwa nadal najczęściej rozwijają rozwiązania AI własnymi siłami. Taką odpowiedź wskazało 92 proc. badanych MŚP. To nieco mniej niż pół roku wcześniej, gdy samodzielne działania deklarowało 97 proc. firm. Model ten dominuje niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa: własne zasoby wykorzystuje 91 proc. mikrofirm, 93 proc. małych firm i 91 proc. średnich przedsiębiorstw.

Jednocześnie 37 proc. MŚP współpracuje z niezależnymi ekspertami. Ogólny wynik jest zbliżony do poprzedniego pomiaru, ale w mikroprzedsiębiorstwach udział korzystających ze wsparcia wzrósł z 11 do 19 proc. W małych firmach eksperci wspierają 33 proc. badanych, a w średnich aż 80 proc.

Paweł Lewandowski z EFL podkreśla, że nie każda firma musi samodzielnie budować wszystkie rozwiązania ani zatrudniać własnych specjalistów AI- "Samodzielność w rozwijaniu AI jest naturalna, szczególnie w najmniejszych firmach, które często zaczynają od prostych narzędzi i stopniowo włączają je do codziennej pracy. Jednak wraz ze wzrostem skali i złożoności wdrożeń rośnie znaczenie odpowiednich kompetencji. Dlatego pozytywnie oceniam fakt, że mikroprzedsiębiorstwa coraz chętniej korzystają z pomocy zewnętrznych ekspertów. Nie każda firma musi samodzielnie budować wszystkie rozwiązania i zatrudniać specjalistów od sztucznej inteligencji. Ważne, aby przedsiębiorca wiedział, jakie zadania chce usprawnić dzięki AI, potrafił ocenić opłacalność inwestycji i dobrać odpowiednie wsparcie. Takie podejście pozwala ograniczać ryzyko nietrafionych wdrożeń i skuteczniej wykorzystywać potencjał nowych technologii."

Dla mniejszych firm może to oznaczać rozpoczęcie od jednego, jasno określonego procesu - na przykład przygotowywania roboczych wersji treści, porządkowania informacji czy automatyzacji powtarzalnych zadań. Takie przykłady są możliwymi kierunkami zastosowań, a nie wynikami wskazanymi bezpośrednio w badaniu. Niezależnie od wybranego obszaru warto ustalić, jak będzie mierzony efekt, kto odpowiada za kontrolę rezultatów i jakie dane mogą być przekazywane do używanych narzędzi.

Jak przeprowadzono badanie?

Barometr AI jest wskaźnikiem opracowywanym na podstawie informacji o skłonności firm z sektora MŚP do wdrażania sztucznej inteligencji. Uwzględnia cztery obszary: poziom inwestycji w rozwiązania AI, zatrudnienie związane z ich wdrażaniem, plany zatrudnienia wynikające z inwestycji oraz poziom sprzedaży w związku z inwestycjami w AI.

Badanie przygotowuje Ecorys na zlecenie Europejskiego Funduszu Leasingowego. Wyniki publikowane są co pół roku. W badaniu uczestniczy 450 mikro-, małych i średnich firm z całej Polski, a wywiady telefoniczne wspomagane komputerowo prowadzone są z osobami decyzyjnymi w przedsiębiorstwach. Czwarta edycja badania odbyła się od 6 lipca do 7 sierpnia 2026 roku.

Wyniki pokazują poprawę ogólnej samooceny gotowości do AI, ale nie oznaczają, że większość polskich MŚP jest już przygotowana do zaawansowanych wdrożeń. Przeważają firmy określające swoje kompetencje jako umiarkowane, a 92 proc. nadal działa przede wszystkim własnymi siłami. Dla przedsiębiorców kolejnym krokiem może być więc nie samo testowanie nowych narzędzi, lecz wybranie konkretnych zastosowań, ocena ich efektów i uzupełnianie kompetencji tam, gdzie brakuje doświadczenia.

Źródło: mat. prasowy Europejskiego Funduszu Leasingowego

Pobierz ebook "Książka "Obłęd w Breslau. Zbrodnia w imię czystości rasy" Tomasza Bonka już w księgarniach"