Unia chce uregulować wykorzystanie AI do monitorowania pracowników

Unia Europejska chce wprowadzić wspólne zasady dotyczące wykorzystywania algorytmów i sztucznej inteligencji w miejscu pracy. Impulsem do dyskusji są między innymi obawy o to, czy pracownicy wiedzą, jakie dane zbierają systemy monitorujące ich wydajność i w jaki sposób powstają oceny ich pracy. Komisja Europejska zapowiada przedstawienie projektu Quality Jobs Act na początku grudnia 2026 roku. Jednym z ważnych tematów mają być przejrzystość zautomatyzowanego zarządzania oraz ochrona praw pracowniczych.

Sprawa nabrała rozgłosu po wizycie przedstawicieli Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Parlamentu Europejskiego (EMPL) w centrach logistycznych Amazona w Polsce i Niemczech. Delegacja odwiedziła 27 października 2026 roku obiekt w Sosnowcu, by przyjrzeć się warunkom pracy i sposobom wykorzystywania technologii opartych na AI. Wnioski przedstawione przez europosłów wskazują na problem, który wykracza poza logistykę: jak zapewnić, by narzędzia służące organizowaniu pracy nie ograniczały przejrzystości i praw osób zatrudnionych.

Algorytmy w pracy pod lupą europosłów

Li Andersson, przewodnicząca komisji EMPL, zwróciła uwagę, że pracownicy nie zawsze otrzymują informacje o tym, jakie dane są na ich temat zbierane, do czego są wykorzystywane i w jaki sposób wpływają na indywidualne oceny wydajności. „Celem naszej misji było zbadanie warunków pracy w magazynach i centrach logistycznych Amazona w Polsce i w Niemczech. Z tego co widzimy, pracownicy nie byli informowani, jakiego rodzaju dane są zbierane, jak są używane i w jaki sposób na ich podstawie są ustalane indywidualne oceny wydajności” - powiedziała.

To właśnie brak przejrzystości jest jednym z głównych problemów związanych z zarządzaniem algorytmicznym. System może przydzielać zadania, mierzyć tempo wykonywania czynności, analizować wyniki lub wspierać ustalanie norm. Jeśli pracownik nie zna zasad działania narzędzia ani kryteriów oceny, trudno mu zrozumieć decyzję, zakwestionować nieprawidłowość czy wyjaśnić, dlaczego jego wynik odbiega od oczekiwań. W środowisku, w którym liczy się tempo i powtarzalność czynności, takie mechanizmy mogą też wpływać na intensywność pracy oraz bezpieczeństwo.

Andrzej Buła, członek komisji EMPL, podkreślił, że regulacje powinny nadążać za rozwojem technologii, a najlepiej wyprzedzać jego skutki. Jak przypomniał, wcześniej przygotowano 11 rekomendacji dotyczących zarządzania algorytmicznego w miejscu pracy. Jedna z podstawowych zakłada informowanie pracownika, że będzie oceniany przez algorytm, oraz wyjaśnienie, na czym polega jego działanie. Przykładem może być określenie czasu przewidzianego na zeskanowanie produktu. Buła wskazał również na potrzebę omawiania zastosowań AI wpływających na jakość pracy lub wysiłek pracowników z organizacjami związkowymi i Państwową Inspekcją Pracy.

Quality Jobs Act ma objąć warunki pracy i wykorzystanie AI

Komisja Europejska zapowiada projekt Quality Jobs Act jako pakiet rozwiązań dotyczących jakości zatrudnienia. Zgodnie z informacjami Komisji, inicjatywa ma dotyczyć kilku obszarów, w tym zarządzania algorytmicznego i sztucznej inteligencji w pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, praw pracowników w łańcuchach podwykonawstwa oraz egzekwowania przepisów. Szczegółowy zakres nowych rozwiązań będzie można ocenić dopiero po przedstawieniu projektu.

Li Andersson opowiada się za wspólnymi standardami określającymi, jakich danych nie należy gromadzić, jakie prawa mają pracownicy w dostępie do informacji na swój temat oraz jakie obowiązki powinny dotyczyć przejrzystości i konsultacji. Celem, jak podkreśliła, jest zagwarantowanie, że technologia będzie służyć usprawnianiu procesów, a nie działać na niekorzyść zatrudnionych.

Nie oznacza to, że wszystkie opisane postulaty już obowiązują albo że ich ostateczny kształt jest przesądzony. Quality Jobs Act pozostaje planowaną inicjatywą legislacyjną. Po publikacji projektu potrzebne będą dalsze prace nad jego treścią, a zakres obowiązków firm będzie zależał od przyjętych przepisów i terminów ich stosowania.

Dane i wydajność: problem dotyczy nie tylko wielkich magazynów

Znaczenie tematu wykracza poza centra logistyczne. Narzędzia do monitorowania wyników, planowania grafików czy przydzielania zadań mogą pojawiać się w różnych sektorach, również w firmach usługowych i przedsiębiorstwach korzystających z cyfrowych systemów zarządzania. W mniejszych organizacjach nie muszą to być rozbudowane platformy AI. Podobne pytania warto jednak zadawać zawsze wtedy, gdy o ocenie pracownika lub organizacji jego pracy decyduje system automatyczny.

Raport Eurofound opublikowany 29 października 2026 roku analizuje skalę zarządzania algorytmicznego w europejskich miejscach pracy na podstawie danych z Europejskiego Badania Warunków Pracy z 2024 roku. W opracowaniu zarządzanie algorytmiczne obejmuje między innymi używanie programów komputerowych do monitorowania wydajności, przydzielania zadań i układania harmonogramów. Autorzy wskazują, że skala tego zjawiska różni się w zależności od sektora i rodzaju wykonywanej pracy. Osoby objęte takimi systemami częściej zgłaszają większe wymagania zawodowe, zwłaszcza związane z ilością pracy, oraz większe obciążenie stresem.

Wyniki te nie przesądzają, że każde zastosowanie algorytmu szkodzi pracownikom. Pokazują jednak, że sama efektywność systemu nie wystarcza do oceny jego skutków. Liczą się także sposób wdrożenia, warunki pracy, możliwość wyjaśnienia decyzji oraz to, czy pracownik i jego przedstawiciele wiedzą, jak działa wykorzystywane narzędzie.

Co firmy powinny sprawdzić już teraz?

Dla przedsiębiorców i menedżerów dyskusja o Quality Jobs Act jest sygnałem, by uporządkować zasady stosowania narzędzi automatyzujących ocenę i organizację pracy. Przed wdrożeniem takiego systemu warto jasno określić, jakie dane będą zbierane, w jakim celu i kto uzyska do nich dostęp. Pracownicy powinni otrzymać zrozumiałą informację o kryteriach oceny oraz o tym, jak wyniki systemu wpływają na decyzje dotyczące ich pracy.

Istotne jest również sprawdzenie, czy algorytm uwzględnia realne warunki wykonywania zadań. Wskaźnik oparty wyłącznie na czasie może nie oddawać różnic w złożoności zleceń, dostępności narzędzi, jakości obsługi czy konieczności zachowania zasad bezpieczeństwa. Warto przewidzieć procedurę zgłaszania błędów i możliwość weryfikacji oceny przez człowieka, szczególnie jeśli wynik systemu może prowadzić do istotnych konsekwencji dla pracownika.

Przy projektowaniu zmian organizacyjnych pomocne mogą być konsultacje z pracownikami, przedstawicielami związków zawodowych, specjalistami HR oraz osobami odpowiedzialnymi za ochronę danych i bezpieczeństwo pracy. Takie działania nie zastępują obowiązujących wymogów prawnych, ale mogą pomóc wcześniej wykryć ryzyka i ograniczyć nieporozumienia. W przypadku małych i średnich firm przejrzyste zasady mogą być również sposobem na budowanie zaufania do nowych technologii, bez rezygnowania z korzyści wynikających z automatyzacji.

Przedstawienie projektu Quality Jobs Act w grudniu będzie kolejnym etapem dyskusji o granicach cyfrowego nadzoru w pracy. Do tego czasu nie należy traktować zapowiadanych postulatów jako gotowych, nowych obowiązków. Już dziś warto jednak zadbać o to, by pracownicy rozumieli, jak wykorzystywane są dane dotyczące ich pracy, a decyzje wspierane przez algorytmy były możliwe do wyjaśnienia i sprawdzenia.

Źródła:
- PAP MediaRoom, „Europejska Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych: potrzebne zmiany legislacyjne, ponieważ zdarza się, że firmy wykorzystują AI niezgodnie ze standardami prawa pracy”, 29 października 2026 r.: https://www.pap.pl/mediaroom/europejska-komisja-zatrudnienia-i-spraw-socjalnych-potrzebne-zmiany-legislacyjne-poniewaz
- Komisja Europejska, „Commission opens second-phase consultation on Quality Jobs Act”, 20 lipca 2026 r.: https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/news/commission-opens-second-phase-consultation-quality-jobs-act-2026-07-20_en
- Eurofound, „Algorithmic management in European workplaces”, 29 października 2026 r.: https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/all/algorithmic-management-in-european-workplaces
- European Parliamentary Research Service, „Towards a quality jobs act”, aktualizacja 16 lipca 2026 r.: https://eprs.europarl.europa.eu/EPRS_BRI%282026%29791448?locale=EN

Pobierz ebook "Książka "Obłęd w Breslau. Zbrodnia w imię czystości rasy" Tomasza Bonka już w księgarniach"